Merkez bankalarının faizsiz para piyasası yönetimlerine yeni bir öneri: tekaruz yöntemi

Abstract

Dünya genelinde merkez bankaları, kontrolü ettikleri bankaların likidite yönetimlerine katkı sağlamak amacıyla faize dayalı para piyasası ürünleri kullanırlar. Malezya, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bazı İslam ülkesi merkez bankaları ise faizli para piyasası ürünlerine ek olarak faizsiz para piyasası ürünleri kullanmaktadırlar. Fakat bu faizsiz para piyasası ürünlerinin bazıları üzerinde fıkhi tartışmalar günümüzde de devam etmektedir. Oysaki dünya genelinde faizsiz bankaları da kontrol eden merkez bankalarının fıkhi açıdan uygun para piyasası ürünleri kullanmaları gerekmektedir. Karşılığında herhangi bir fazlalık verilmediğinde faiz içermeyen sözleşmeler kapsamında olan karz sözleşmeleri yardımıyla yapılandırılan ürünler, fıkhi açıdan uygun olarak kabul edilmektedirler. Makalede, ikili (dual) finansal sistemi kontrol eden bazı ülkelerin faizsiz para piyasası ürünleri teknik ve fıkhi açıdan detaylı olarak incelenmiş ve makale sonunda karşılıklı karz sözleşmeleri kullanılarak, “tekaruz yöntemi” yardımıyla yapılandırılan iki yeni faizsiz para piyasası ürünü sunulmuştur. İkili (dual) finansal sistemleri kontrol eden merkez bankaları bu yeni ürünleri kullanarak faizsiz para piyasalarına katkıda bulunabilirler.

Central banks around the world use interest-based money market products to contribute to the liquidity management of the banks under their control. Some central banks, such as Malaysia, Bahrain, Kuwait and the United Arab Emirates, use interest-free money products in addition to the interestbased money market products. However, the fiqh debates over some of these interest-free money market products continues today. Therefore, central banks, which also control interest-free banks around the world, must use fiqhappropriate money market products. Qard contracts are interest-free contracts and no surplus is received in return. For this reason, products structured with the help of qard contracts are considered to be in accordance with fıqh. In this article, the interest-free money market products of some countries that control the dual financial system are examined in detail from a technical and fiqh point of view. At the end of the article, two new interest-free money market products which are formed by tekaruz method are presented. As a result, central banks that control dual financial systems will be able to contribute to interest-free money markets through these new products.