Ortaöğretim Öğrencilerinin PISA Okuma Becerileri Formatında Soru Yazma Çalışmaları ile Üst Düzey Düşünme ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Geliştirilmesi

Abstract

TUBİTAK 3005 projesi kapsamında gerçekleştirilen bu çalışmada ortaöğretim öğrencilerinin PISA okuma becerileri formatında soru yazma çalışmaları ile üst düzey düşünme ve okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Soru yazma çalışmaları sırasında öğrencilerle özellikle üst düzey okuduğunu anlama becerisini ölçen soru hazırlama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda öğrenciler; çıkarım yapma, analiz etme, karşılaştırmalarda bulunma, ayrıntıları fark etme ve bilgileri bütünleştirme gibi becerilerini kullandıkları sorular üretmek durumundadır. Bu becerileri kullandıkları soru hazırlama süreci öncelikle öğrencilerin bu üst düzey düşünme becerilerini kullanmaları ve geliştirmelerini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda PISA’daki örnekleme uygun biçimde deney ve kontrol grubu belirlenmiştir. PISA soruları ve farklı yeterlik düzeylerine göre oluşturulan örnek sorular öğrencilerle gerekçelendirilerek irdelenmiştir. Daha sonra en alt yeterlik düzeyinden başlayarak yeterlik düzeylerinin açıklamaları dikkate alınarak soru hazırlama çalışmalarına başlanmıştır. Araştırma sürecinin ilk uygulama basamağında ön test olarak okuduğunu anlama başarı testi ve “Üst Düzey Düşünme Becerileri Ölçeği” kullanılmıştır. Ön test sonrası öğrencilere PISA’daki düzeyler, metin türleri ve sorular açıklanmıştır. Sonrasında PISA sınavında çıkmış sorular öğrencilere verilmiş ve çözebildikleri kadar sorular ile uğraşmaları istenmiş ve geri bildirimler ile çözümler desteklenmiştir. Ayrıca sorular hakkında bireysel ve grup içinde tartışmalar gerçekleştirilmiştir. Tartışma sırasında öğrencilere bağlam temelli soru yazma ölçütleri sezdirilmiş ve bu ölçütlerin aşamaları hakkında tahminleri istenmiştir. Tahminler sonrası bağlam temelli soru yazma ölçütleri öğrencilere gösterilmiştir. Tartışmalar sonrasında metinlerden yola çıkarak ve bağlam temelli soru yazma ölçütlerini kullanarak soru yazmaları istenmiştir. Sorular öğrenciler tarafından bireysel ve grup şeklinde çözülmüş ve tartışılmıştır. Son test olarak yine başarı testi ve ölçek kullanılmış ve bu aktif tartışma ile soru yazma etkinliklerini içeren sürecin öğrencilerin üst düzey düşünme ve okuduğunu anlama becerilerini ne düzeyde geliştirdiğinin verisi elde edilmiştir. Buna göre soru yazma çalışmalarının yapıldığı deney grubu öğrencilerinin başarı testi ve ölçekten aldıkları puanların daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak öğrenciler soru yazma etkinlikleri ve tartışmalar ile birlikte soruların oluşum aşamalarını, yapısını, çözüm şekillerini yaparak yaşayarak öğrenmiş, üst düzey düşünme becerilerini kazanmış ve öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri gelişmiştir.

In this study, which was carried out within the scope of TUBITAK 3005 project, it was aimed to improve the higher-order thinking and reading comprehension skills of secondary school students through question writing activities in the format of PISA reading skills. During the question writing activities, question preparation activities were carried out with the students, especially those that measure high-level reading comprehension skills. In this context, students have to produce questions in which they use skills such as inferring, analyzing, making comparisons, noticing details and integrating information. The process of preparing questions in which they use these skills requires students to use and develop these higher order thinking skills. In this context, experimental and control groups were determined in accordance with the sampling in PISA. PISA questions and sample questions created according to different proficiency levels were analyzed with the students by justifying them. Then, starting from the lowest proficiency level, question preparation studies were started by considering the explanations of the proficiency levels. In the first application step of the research process, reading comprehension achievement test and “Higher Order Thinking Skills Scale” were used as pretests. After the pre-test, the levels, text types and questions in PISA were explained to the students. Afterwards, the questions from the PISA exam were given to the students and they were asked to deal with the questions as much as they could solve and the solutions were supported with feedback. In addition, individual and group discussions were held about the questions. During the discussion, students were made to intuit the criteria for writing context-based questions and were asked to make predictions about the stages of these criteria. After the predictions, the context-based question writing criteria were shown to the students. After the discussions, students were asked to write questions based on the texts and using the criteria for writing context-based questions. The questions were solved and discussed by the students individually and in groups. The achievement test and scale were again used as the post-test, and data were obtained on the extent to which this process, which included active discussion and question writing activities, improved students' higher-order thinking and reading comprehension skills. Accordingly, it was determined that the scores of the experimental group students, in which question writing activities were carried out, were higher on the achievement test and scale. As a result, with the question writing activities and discussions, the students learned the formation stages, structure and solution forms of the questions by doing and experiencing, gained higher-order thinking skills and improved their reading comprehension skills.