Sağlıkta şiddetin gelişimine neden olan risk faktörleri: Meta analiz çalışması

Abstract

Toplumsal sorunların başında gelen ve neredeyse her alanda kendini gösteren şiddete, sağlık sektöründe de rastlanmaktadır. Sağlık çalışanları görevlerini sağlıklı bir şekilde yapabilmeleri için, güvenli bir çalışma ortamına ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle sağlık çalışanlarının hangi tür şiddete maruz kaldığını belirlemeye ve karşılaştıkları şiddeti önlemek için gerçekleştirilen çabalar devam etmektedir. Bu araştırmada gerçekleştirilen meta analiz, sağlık çalışanlarına yönelik şiddetin gelişmesinde etkili olan risk faktörlerini, nedenlerini ve türlerini inceleyen ulusal ve uluslararası çalışmaların sistematik bir şekilde gözden geçirilmesine dayanmaktadır. Bu bağlamda bu araştırma elde edilen verilerin meta analiz yöntemiyle değerlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Sağlıkta şiddet konusuyla ilgili 2014-2020 tarihleri arasında yayımlanmış olan bilimsel makaleler değerlendirme kapsamına alınmıştır. Google Scholar, Web of Science, Scopus, Science Direct, ULAKBİM veri tabanlarında hem İngilizce hem de Türkçe, "sağlık-health", "şiddet-violence", "sağlıkta şiddet-violence in health", "sağlıkta şiddet türleri-types of violence in health", "hastane-hospital", "sağlık çalışanı- health staff" anahtar kelimeleri kullanılarak farklı kombinasyonlarla tarama yapılmıştır. Yapılan taramada ilk aşamada 16,800 çalışmaya ulaşılmıştır. Söz konusu çalışmalar arasında araştırmaya dahil edilme kriterlerini sağlayan 52 çalışma incelemeye alınmıştır. Araştırmaya dahil edilen çalışmaların, 14'ü kesitsel, 30'u kesitsel tanımlayıcı, 6'sı tanımlayıcı, 2'si retrospektif çalışmadır. Çalışmaların büyük çoğunluğunda fiziksel şiddetin ortaya çıktığı, sağlık çalışanlarının şiddete uğrama açısından ise kadınların daha yüksek risk altında olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İncelenen çalışmalarda ortak olarak ele alınan değişkenler değerlendirilmiş, sağlık çalışanlarında şiddete maruz kalma cinsiyet, meslek, şiddeti uygulayanlar arasında anlamlı bir fark olduğu, eğitim açısında ise anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır. Şiddete maruz kalma daha çok kadınlarda, doktor ve hemşirelerde, kamu hastanelerinde hasta yakınları tarafından ortaya çıktığı görülmüştür. Sağlıkta şiddetin gelişimine neden olan risk faktörlerinin belirlenmesine yönelik meta analiz kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmada elde edilen sonuçlar, ileriki çalışmalar için yol gösterici olacağı düşünülmektedir.Violence, one of the leading social problems seen in almost every field is also observed in health sector. Healthcare staff need a secure working environment in order to do their duties properly. Therefore, studies are being carried out in order to identify the type of violence healthcare staff are are exposed to and to prevent this violence. Meta-analysis in this study is based on a systematic review of local and international studies that deal with the causes and types of violence against healthcare staff and risk factors that influence the development of violence. In this context, the goal of this study is to evaluate the data obtained with meta analysis method. Scientific papers on violence against healthcare staff published between 2010 and 2020 were evaluated. Keywords "health", "violence", "violence in health", "types of violence in health", "hospital", "health staff" were searched in various combinations both in English and Turkish on Google Scholar, Web of Science, Scopus, Science Direct, ULAKBİM databases. The first search yielded 16800 studies. 52 studies that met inclusion criteria were involved in the study. Of the 52 studies involved in the study, 14 are cross-sectional, 30 are cross-sectional descriptive, 4 are descriptive and 2 are retrospective. Physical violence is mentioned in vast majority of the studies and female healthcare staff are under a greater risk of being exposed to violence. Common variables of the studies were evaluated and it was found that there was a significant difference between variables such as gender, occupation and actors of violence in the context of exposure to violence but no significant difference in the context of educational status. It was observed that women, doctors and nurses were more likely to be exposed to violence by patient relatives in state hospitals. It is considered that the results obtained in this meta analysis study carried out to identify the risk factors causing violence in health will shed light on future studies.