Yaşantısal kaçınmayı yordamada değer odaklı yaşam, psikolojik sağlamlık ve ruminasyonun rolü

Abstract

Bu çalışmada değer odaklı yaşam, psikolojik sağlamlık, ruminasyon ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 18-34 yaş aralığında 338 (%83) kadın ve 71 (%17) erkek olmak üzere toplam 409 kişi katılmıştır ve yaş ortalaması 22'dir (S = 2,76). Katılımcılar Demografik Bilgi Formu, Değer Odaklı Yaşam Ölçeği, Ruminatif Yanıt Ölçeğinin Kısa Versiyonu, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği-30'u doldurmuşlardır. Araştırma verileri kurulan hipotezler doğrultusunda IBM SPSS v.25 programı kullanılarak Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t-testi, hiyerarşik regresyon analizi ve tek yönlü ANOVA testleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre değer odaklı yaşam, ruminasyon, psikolojik sağlamlık ve yaşantısal kaçınma arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca kadın katılımcılarda değer odaklı yaşam, davranışsal kaçınma, dikkat dağıtma/bastırma, derin düşünme puanları erkeklere oranla istatistiksel olarak anlamlı olarak yüksek çıkarken, erkek katılımcılarda sıkıntıya katlanma puanı kadınlardan daha düşük bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre değer odaklı yaşam, ruminasyon ve psikolojik sağlamlığın yaşantısal kaçınmanın farklı alt ölçeklerini farklı düzeylerde yordadığı görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre değer odaklı yaşam, ruminasyon, psikolojik sağlamlık ve yaşantısal kaçınmanın birbiriyle ilişkili olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları literatürdeki çalışmalar eşliğinde tartışılmıştır.In this study, it was aimed to examine the relationships between valued-living, psychological resilience, rumination and experiential avoidance. A total of 409 people, 338 (83%) females and 71 (17%) males, aged between 18-34 years, participated in the study, with an average age of 22 years (S = 2.76). The participants completed the Demographic Information Form, the Valued Living Questionnaire, the Short Version of Ruminative Response Scale, the Brief Resilience Scale, and the Multidimensional Experiential Avoidance Scale-30. The research data was analysed in line with the established hypotheses by using IBM SPSS v. 25 software through Pearson correlation analysis, independent samples t-test, hierarchical regression analysis and one-way ANOVA tests. According to the results of correlation analysis, significant relationships were found between valued-living, rumination, psychological resilience and experiential avoidance. In addition, valued-living, experiential avoidance, distraction and suppression, and reflection scores were significantly higher in female participants compared to male participants, while the distress endurance score was found to be significantly higher in male participants than female participants. According to the regression analysis results, it was seen that valued-living, rumination and psychological resilience predicted different subscales of experiential avoidance with various prediction levels. Based on the results obtained, it can be concluded that valued-living, rumination, psychological resilience and experiential avoidance are interrelated. Research findings were discussed in line with the studies in the literature.