Türkiye’de Yemek Tarihçiliği

Abstract

Bu makalede Türkiye’de yemek tarihçiliğinin ne zaman ve hangi nedenlerden dolayı ortaya çıktığı ve geliştiği; kaynaklarının neler olduğu, yemek tarihçiliği çalışmalarına diğer sosyal bilimlerin ne gibi katkılarının bulunduğu ve yemek tarihçiliği çalışmalarına bir medeniyet perspektifinden bakılabilir mi sorularına tarihi metinler ve güncel literatür kapsamında cevap aranmıştır. Bu kapsamda yemek tarihçiliği araştırmalarının, Cumhuriyetin kuruluşunun ardından ilk on yıllık dönemde Tanzimat’tan beri süregelen, yerli yemek kültürünün Batı yemek kültürü karşısında değersizleştirilmesi eğilimine karşı bir tepki olarak ortaya çıktığı ve bu konudaki tartışmaların günümüze kadar farklı araştırma ve platformlarda devam ettiği verilen örneklerle ifade edilmiştir. Makalede; sosyoloji, antropoloji, tıp ve arkeoloji gibi sosyal bilimlerin yemek tarihi çalışmalarına katkısı incelenmiş, yemek tarihçiliği araştırmalarında kullanılan kaynaklar ve kullanılması gereken kaynaklara vurgu yapılmıştır. Makalede ayrıca, yemek tarihçiliği konusuna ulusalcı bir bakış açısıyla değil bir medeniyet perspektifinden bakılması gerektiği ortaya konulmuştur. Makale sonucunda üniversitelerdeki tarih ve medeniyet bölümlerinin yemek tarihçiliği konusuna sahip çıkması halinde öğrencilerin ve yeni neslin tarihe bakış açılarının gelişip zenginleşeceği belirtilmiştir.

In this article, the questions of when and for what reasons food historiography emerged and developed in Turkey, what its sources are, what contributions other social sciences have made to food historiography studies, and whether food historiography studies can be viewed from a civilisation perspective are answered within the scope of historical texts and current literature. In this context, it is stated with examples that food historiography studies emerged in the first decade after the establishment of the Republic as a reaction against the tendency to devalue the local food culture against Western food culture, which has been going on since Tanzimat, and that discussions on this issue have continued in different research and platforms until today. In the article, the contribution of social sciences such as sociology, anthropology, medicine, and archaeology to food history studies is examined, and the sources used in food historiography research and the sources that should be used are emphasized. The article also demonstrates that food historiography should be viewed not from a nationalist perspective but from a civilisation perspective. As a result of the article, it is stated that if the history and civilisation departments in universities take care of food historiography, the perspectives of students and the new generation on history will develop and enrich.