Şark medreseleri eğitim tarihinde Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî ve Sütûr adlı kitabı

Abstract

Çalışmanın amacı tarih boyunca Şark Medreselerinin, niteliği, varlığı ve eğitim-öğretim faaliyetlerini tespit ederek Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî'nin irtibatını ortaya koyup Sütûr adlı eserini düşün dünyası ile tanıştırmaktır. Araştırmamız temelde bir tespit çalışmasıdır. Buradan hareketle; Şark Medreselerinin değişik ve farklı dönemlerde hangi aşamalardan geçtiği, kadroları, bu medreselerden yetişen âlimlerin telif ettiği eserleri ve eğitiminin sürekliliği, müfredatı, eğitim-öğretim faaliyetlerinin dil ve tekniği, kurumsallığı; yetişen âlimlerin icazetleri ve geçerliliği, ilmî icazetlerin hangi silsileye göre verildiği ve Şark Medreselerinin eğitim-öğretim kurumu olarak birbirleriyle olan bağlantıları ve Şeyh Abdulhakîm ed-Derşevî'nin hayatı ve telif ettiği eserin Şark Medreselerinde ders müfredatına alınması üzerinde tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Şark Medreselerinin son iki asırlık tarihî seyir içerisinde, geçmişe göre karşılaştığı yeni durumlar ve Sütûr kitabının medresede ders müfredatı olarak girmesinin nedenleri ve eğitimdeki yararları ile ilgili farklı zaman ve farklı katılımcılarla mülakatlar yapılmıştır. Bu mülakatlar, ilgili eseri okuyan ve halen medreselerinde müfredatın bir parçası olarak değerlendiren meşhur müderrisler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sürecinde, araştırmanın inandırıcılık, tutarlılık ve teyit edilebilirlik gibi özelliklerin sağlanması için; örneklem çeşitlemesi, görüşme, gözlem, derinlik odaklı veri toplama ve katılımcı teyidi gibi yöntemler kullanılmıştır. Bu çalışma Şark Medreseleri ile ilgili olarak genel bir tarihi veri sunduğu gibi medrese ve müderrisler arası irtibatlandırmayı da resmeden bir araştırmadır.