Yağı alınmış fındık posalarının tripsin, kimotripsin ve termolisin enzimleri ile muamele edilmesi sonucu oluşan bazı biyoaktif peptitlerin belirlenmesi

Abstract

Ülkemizde dolaşım sistemi hastalıkları ölüm olaylarının birincil nedenidir. Dolaşım sistemi hastalıklarının risk faktörleri arasında da hipertansiyon ve diyabet tedavisinde kullanılan ACE ve DPP-IV inhibitörlerinin önemli rolü bulunmaktadır. Bu inhibitörlerin milli bir ham maddemizden üretilmesi toplumumuz için yararlı bir yaklaşım olacaktır. Bu çalışmanın amacı, ülkemiz için ekonomik öneme sahip Giresun tombul fındık posasından proteoliz, fraksiyonlama, LC-MS/MS ve uygun in silico teknikler kullanılarak antihipertansif, antidiyabetik ve antioksidatif peptitler tanımlamak ve bunların çeşitli özelliklerini (fizikokimyasal, biyoaktif) belirlemektir. Alkali ekstraksiyonu-izoelektrik çöktürme yöntemiyle fındık posalarından konsantre edilmiş proteinler, 3 farklı enzimle (tripsin, kimotripsin ve termolisin) hidroliz edilmiştir. Sonrasında bu hidrolizatlardan anyon değişimi yöntemleri ile fraksiyonlar elde edilmiş ve bu fraksiyonlarda çeşitli aktivite (ACE, DPP-IV ve antioksidatif) testleri yapılmıştır. Daha sonra da ACE inhibisyonu ve DPP-IV inhibisyonu aktivitesi gösteren fraksiyonlar LC-MS/MS analiz teknikleriyle incelenerek peptit dizilimleri belirlenmiştir. Bu peptitlerin, bazı fizikokimyasal ve biyoaktif özellikleri, literatürde bulunan in silico yöntemler kullanılarak değerlendirilmiştir. Aktiviteleri in silico tekniklerce doğrulanan peptitlerin arasından (PeptideRanker değerine göre) en yüksek aktiviteye sahip olanlar seçilmiş ve inhibisyon mekanizması yine in silico teknikler kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre fraksiyonlarda en yüksek aktivite değerleri 3 hidrolizatta da (tripsin, kimotripsin ve termolisin) yapılan ACE testlerinde görülmüştür. Bunun yanı sıra DPP-IV önleyici ve antioksidan aktivite testlerinde çok sayıda fraksiyonda aktivite gözlenmiş ancak aktivite değerleri nispeten düşük bulunmuştur. Uygun LC-MS/MS ve in silico yöntemler kullanılarak ACE aktif fraksiyonlarda 192 adet ve DPP-IV aktif fraksiyonlarda ise 14 adet peptit belirlenmiştir. DPP-IV inhibisyonu gösteren peptitler arasında YDLDFK triptik peptidinin DPP-IV üzerinde 10 muhtemel bağlanma noktasına sahip olduğu bulunmuştur. Farklı enzimlerle muamele sonucu oluşan SPLAGR (tripsin), VPHW (kimotripsin) ve PGHF (termolisin) peptitlerinin, ACE üzerinde sırasıyla 16, 10 ve 11 muhtemel bağlanma noktalarına sahip oldukları bulunmuştur. Yapılan çalışmada belirlenen aktif peptitler, gelecekte farmakolojik çalışmalara konu edilebilir veya kontrolsüzce tüketilebilen gıdalarda fonksiyonel bileşik olarak kullanılabilirliği değerlendirilebilir. Bu sayede hipertansiyon ve diyabetle mücadelede önemli katkılar sağlayabilmesi mümkün olabilecektir.