Bir Nakit Kullandırma Yöntemi Olarak Teverruk: Muhasebe Açısından Bir İnceleme

Abstract

Teverruk genel itibari ile acil ihtiyaç duyulan nakdin elde edilmesi, kredi kartı borçlarının veya daha önceden alınıp da ödemede güçlük yaşanılan borçların yeniden yapılandırması gibi noktalarda tercih edilen ve son yıllarda İslami Finans Kuruluşlarında (İFK) önemli ölçüde başvurulan bir nakit kullandırma yöntemdir. Kullanımının giderek yaygınlaşması nedeniyle bu makalenin konusu teverruk işlem sürecinin gerek İFK’lar gerekse sözleşmeye taraf olan işletmelerin muhasebe defterlerine nasıl işleneceğinin tespit edilmesidir. İFK’lar için standartlar geliştiren AAOIFI’nin teverruk sözleşmelerine yönelik yayımlamış olduğu herhangi bir muhasebe standardı söz konusu değildir. Bu nedenle yapılan incelemelerde teverruk sözleşmelerinin ya bir murabaha sözleşmesi gibi ya da ilgili diğer muhasebe ilkeleri veya standartları dikkate alınarak muhasebeleştirildikleri görülmektedir. Özünde murabaha sözleşmelerinden farklı olması sebebiyle bu sözleşmelerin murabaha olarak değerlendirilip muhasebeleştirilmesi hatalı olacaktır. Bu yüzden bu sözleşmelerin muhasebeleştirilmesinde işlemin temellendirileceği bir faizsiz (katılım) finans muhasebe standardına ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca her ne kadar yine özüne aykırı olsa da muhasebe standartlarına uygun raporlama yapmak durumunda olan işletmeler tarafından örnek uygulamalar yolu ile bir kredi verme işlemine benzer şekilde ilgili TFRS-9 ve TFRS-5 gibi muhasebe standartları kapsamında ele alınıp muhasebeleştirilebilecekleri sonucuna ulaşılmıştır.

Tawarruq is a cash-acquiring method generally preferred for obtaining urgently needed cash, restructuring credit card debts or debts that were previously borrowed but had difficulty in repayment, and has been used significantly in Islamic Financial Institutions (IFIs) in recent years. Due to its widespread use, the subject of this article is to determine how the tawarruq transaction process will be recorded in the ledger of both IFIs and the entities that are parties to the contract. AAOIFI, which develops standards for IFIs, has not issued any accounting standards for tawarruq contracts. For this reason, it is observed that tawarruq contracts are recognized for either as a murabaha contract or by using other relevant accounting principles or standards. Since these contracts are essentially different from murabaha contracts, it would be erroneous to consider and recognize these contracts as murabaha. Therefore, there is a need for an interest-free (participation) finance accounting standard on which the transaction will be based in the recognition of these contracts. In addition, it has been concluded that, although it is against the essence, it can be handled and recognized for within the scope of relevant accounting standards such as TFRS-9 and TFRS-5, similar to a loan granting transaction, through sample applications, by businesses that have to report following accounting standards.