Çanakkale Savaşı'nın Sosyo-Ekonomik Maliyeti

Abstract

Savaşlar pek çok açıdan ekonomik ve sosyal kayıplara neden olmaktadır. Bu kayıplar savaşan ülkelerin yalnızca cari dönemini değil geleceğini de derinden etkilemektedir. Özellikle savaşta yitirilen insanların yol açacağı kayıpları tespit etmek ve ölçmek pek mümkün değildir. Bu açıdan savaşın kayıpları ölçülebilen etkileri ile sınırlı olmaktadır. Şüphesiz savaşların maliyetini, asker kaybı ve bütçe harcamaları ile sınırlamak doğru değildir. Savaş nedeniyle ortaya çıkan üretim kaybı, borçlanma maliyeti, toprak, emtia ve emlak kayıpları gibi dolaylı maliyetleri de dikkate almak gerekir. Ancak, doğrudan maliyetleri hesaplamak nispeten kolayken, dolaylı maliyetleri tespit etmek daha zordur. Çanakkale Savaşı, Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’nda en çok kayba uğradığı cephe olmuştur. Çalışma, Çanakkale Savaşı’nın sosyo-ekonomik maliyetlerini araştırmaya yoğunlaşmakla birlikte, özellikle yitirilen askerlerin sayısı ve eğitim düzeylerini belirlemeye ve bunu dönemin nüfus özellikleriyle karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Böylelikle, Çanakkale Savaşı’nda yitirilenlerin, dönemin beşerî sermaye potansiyelini ne ölçüde etkilediği ve Türkiye Cumhuriyeti’ne nasıl bir sosyo-ekonomik miras bırakıldığı anlaşılabilecektir. Çalışmanın ilk bölümünde Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki beşerî sermaye yapısı incelenmiş, ikinci bölümünde Çanakkale Savaşı’nda yitirilen askerlerin sayısı, yaşı ve eğitim düzeylerine ilişkin bilgiler çerçevesinde bir analiz yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Çanakkale Savaşı’nın ekonomik maliyeti, I. Dünya Savaşı’nın tüm maliyeti ile karşılaştırılarak incelenmiştir.