İmam hatip ortaokullarında öğretmen görüşlerine göre istenmeyen öğrenci davranışları ve bunlarla başa çıkmada kullandıkları yöntemlerin incelenmesi

Abstract

İstenmeyen davranışı eğitimsel ve öğretimsel hedeflere ulaşmayı engelleyen her türlü olumsuz davranış şeklinde nitelendirebiliriz. İstenmeyen davranışlar eğitim öğretimi olumsuz etkilediği gibi öğretmenin motivasyonunu ve meslek verimini oldukça olumsuz etkilemektedir. İstenmeyen davranışlar her dönemde eğitimin temel sorunlarından biri olmuştur. Bu araştırmada İmam Hatip Ortaokullarında öğretmen görüşlerine göre istenmeyen öğrenci davranışları ve öğretmenlerin bunlarla başa etmede kullandıkları yöntemler incelenmiştir. Araştırma tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın evreni İstanbul ili Sultanbeyli, Sancaktepe ve Pendik ilçelerindeki imam hatip ortaokullarında görev yapan öğretmenler oluşmaktadır. Evren içinden seçilen 13 imam hatip ortaokulunda çalışan 289 öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada veri elde etmek amacıyla kullanılan ölçek, Keskin (2002) tarafından hazırlanmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Ölçeğin güvenirliğini ölçmek için "Cronbach Alpha" uygulanmış ve ölçeğin güvenirlik kat sayısı α =0,981 olarak bulunmuştur. Ölçek, 289 öğretmene uygulanmış olup üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öğretmenler ve dersine girdiği sınıfların özellikleri yer almaktadır. İkinci bölümde istenmeyen öğrenci davranışları, üçüncü bölümde istenmeyen öğrenci davranışlarıyla başa çıkmada öğretmenlerin kullandıkları yöntemler bulunmaktadır. Ölçek beşli dereceleme ölçeğine göre düzenlenmiş ve verilerin analizinde frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. İstenmeyen öğrenci davranışlarına ilişkin öğretmen görüşlerinin, demografik özelliklere göre farklılaşma olup olmadığını belirlemek için ikili küme karşılaştırmalarında tek örneklem t testi (bağımsız gruplar arası t testi), üç ve daha fazla gruplar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda imam hatip ortaokullarında öğretmenlerin sık sık karşılaştığı istenmeyen davranışları dersi dinlememek, söz almadan konuşmak, fiziki veya diğer şekillerde zorbalık yapmak (bağırma, hükmetme, üzerine yürüme vb.), öğrencilerin dikkatini dağıtmak, dalıp gitmek, ders dışı şeylerle ilgilenmek, temizlik ve görgü kurallarına uymamak, arkadaşlarıyla ders esnasında mesajlaşmak veya not yazıp göndermek olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin, istenmeyen davranışların çözümünde en çok kullandıkları yöntemler ise sözle uyarma, göz teması ile uyarma, öğrenciyle ders dışında konuşma, sınıf kurallarını hatırlatma, ailesiyle ve rehberlik servisiyle görüşme olarak belirlenmiştir. Bu yöntemler içinde en çok kullanılan yöntemler de sözle uyarma ve öğrenciyle ders dışında konuşmadır. Dolayısıyla sözle uyarmanın niteliğinin arttırılması, sorunların çözümünde, öğrencinin, hatta ailenin sürece dahil edilmesi önemlidir.We can characterize an unwanted behavior as any kind of negative behavior that prevents the achievement of educational and instructional goals. Unwanted behaviors negatively influence the education and teaching and affect the teacher's motivation and professional productivity quite negatively. Unwanted behaviors have been among the main problems of education in each period. In this research, unwanted student behaviors according to the views of the teachers in Imam Hatip Secondary Schools and the methods they used to cope with them were investigated. Three methods that teachers use most frequently against an unwanted behavior have been identified. The research was carried out in screening model. The population of this study consists of teachers working in Imam Hatip Secondary Schools in Sultanbeyli, Sancaktepe and Pendik districts of Istanbul. 289 teachers working in 13 imam hatip secondary schools chosen from the universe constitute the sample of the research. The scale used to obtain data in the research was prepared by Keskin (2002). Expert opinions were taken for the validity and reliability of the scale. "Cronbach Alpha" was applied to measure the reliability of the scale and the reliability coefficient of the scale was found to be α = 0,981. The scale was applied to 289 teachers and consists of three parts. In the first part, there are the features of the teachers and the classes they attended. In the second part, there are unwanted student behaviors, in the third part, the methods used by teachers to deal with unwanted student behaviors. The scale was arranged according to the grading scale of five and frequency (f), percentage (%) and arithmetic mean values were used in the analysis of the data. In order to determine whether there is a differentiation of teacher opinions regarding unwanted student behaviors according to demographic characteristics, single sample t test (independent group t test) and one-way variance analysis (ANOVA) for three and more groups were used. As a result of the research, the unwanted behaviors frequently encountered by teachers in Imam Hatip Secondary Schools were determined as not listening to the lesson, speak without a word, bullying physically or in other ways (shouting, dominating, walking up to others etc.), distracting students, getting distracted, dealing with extracurricular things, not obeying the rules of cleanliness and good manners, texting friends or writing and sending notes during the lesson. The most common methods used by teachers in solving unwanted behaviors were as verbal warning, eye contact stimulation, talk with the student outside the class, reminding class rules, meeting with the family and guidance service. The most commonly used methods among these methods are verbal stimulation and speaking with the student outside the classroom. Therefore, it is important to increase the quality of verbal stimulation and to involve the student, even the family in the solution of the problems.