مفهوم الرضا في القرأن الكريم من تفسير التحرير و التنوير

Abstract

Rıza, insan hayatında en önemli kavramlardan birisidir. Öyle ki insanların toplumsal hayatında huzur ve istikrar ancak rıza ile gerçekleşebilmektedir. Karşılıklı rızalaşmak ise İslam'da insanlar arasındaki muamelelerin temelini teşkil etmektedir. Bu yüzden insanlara en doğru yolu gösteren Kur'ân-ı Kerim, birçok âyet-i kerimesinde bu konuyu işlemiştir. Kur'ân'da rıza kavramı iki manada kullanılagelmiştir. Bunlardan ilki Allah'ın insanlardan razı olması ve ikincisi, insanların Yüce Allah'tan razı olmaları şeklindedir. Bu karşılıklı manası itibarıyla rıza kavramı, bazı âlimlerce müteşabih kapsamında değerlendirilmiştir. Çağdaşımız sayılabilecek kadar yakın geçmişte vefat eden Muhammed b. Tâhir b. Âşûr kapsamlı tefsirinde Kur'ân'ın rıza kavramının manalarının açıklanmasına çok özen göstermiştir. Bu çalışma onun et-Tahrîr ve't-tenvîr isimli tefsirinde rıza kavramını ve manalarını nasıl incelediğini ele alan konulu tefsir çalışmasıdır. Çalışma onun, Allah'ın rızasının manasındaki pek çok yönü ve karinelerini açıklamak üzere hazırlanmıştır. Araştırmacı bu çalışmasında, niteliksel ve tahlili metodu benimsemiştir. Çalışmada, öncelikle rıza kavramının Kur'ân-ı Kerim'deki manalarını tahlil etmiştir. Sonrasında benzerlik yönlerini ve karinelerini ve bu ikisi arasındaki münasebeti açıklamıştır. Çalışmada bilhassa İbn Âşûr'un rızayı Allah'ın sıfatı olarak incelemesini merkeze alarak değerlendirmiştir. Çalışmada Allah'ın sıfat ve fiillerinde yaratılmışlara benzetilmekten, insanların aklına hayaline geldiği şekle benzetilmekten uzak tutulmasının gerekliliğini incelenmiştir. Çalışma; Allah'ın rızasının izafi benzerliğindeki kapalılıkları, müfessirin gücü nispetinde açıklaya bildiği oranda rıza kavramının müteşabihlikten muhkemliğe ulaştığı sonucuna ulaşmıştır.

Ridha is an essential part of human social life, without which it is impossible to create harmonization between people. Mutual ridha is the main principle of the concept of muamalah in Islam, and it is well known that the Qur'an as a guide for humans is not spared from discussing it. The term ridha in the Qur'an comes from two aspects the first ridho man to Allah while the secondis the aspect of ridha Allah to His servant because it makes Ridha vague in meaning or mutashabih. The meaning is vague, so scholars try to explain the meaning. Ibn Asyur was among the scholars who sought to explain the meaning and change or parse the meaning of istibah or the similarity of the Ridha verse about the mutasyabih verse. This research will explain the meaning of Riza in Al Quranul Karim analytical studies on the interpretation of tahrir wat tanwir by Ibn Ashour and the explanation of the wujuh istibah (aspects of uniformity) and its evidence of condolence (koroin al tanzh) from mutashabihat verses. The author takes the method of deciphering the interpretation with an analytical descriptive objective method which concludes that ridho is a verse mutasyabihah idhofi, according to which when a mufassir finds postulates about it, then he is a muhkam verse.