Otomatik düşünceler, belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esnekliğin psikolojik semptomlarla ilişkisi

Abstract

Bu çalışmada otomatik düşünceler, belirsizliğe tahammülsüzlük, bilişsel esneklik ve psikolojik semptomların ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi 18-45 yaş aralığında 273'ü (%67,9) kadın 129'u (%32,1) erkek olmak üzere 402 katılımcıdan oluşmaktadır. Demografik Bilgi Formu, Otomatik Düşünceler Ölçeği, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri ve Kısa Semptom Envanteri kullanılarak veriler toplanmış ve SPSS 26.0 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle istatistiksel analizler parametrik testlerle gerçekleştirilerek Pearson Korelasyon Analizi, Bağımsız Gruplar T Testi, Tek Yönlü Varyans (ANOVA) ve "stepwise" yöntemiyle Çoklu Regresyon analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre KSE-Somatizasyon, KSE-Depresyon, KSE-Paranoid Düşünce ve KSE-Psikotizm ile BEE-Kontrol ve BEE-Toplam, BTÖ-Toplam ve alt boyutları, ODÖ-Toplam ve alt boyutları arasında; KSE-Obsesif Kompulsif, KSE-Kişiler Arası Duyarlılık, KSE-Anksiyete, KSE-Hostilite ve KSE-Fobik Anksiyete ile BEE-Toplam ve alt boyutları, BTÖ-Toplam ve alt boyutları, ODÖ-Toplam ve alt boyutları arasında ilişkiler bulunmuştur. KSE-Somatizasyonun ODÖ-Yalnızlık, ODÖ-Şaşkınlık ve BEE-Kontrol tarafından; KSE-Obsesif Kompulsifin ODÖ-Yalnızlık, BEE-Kontrol, BTÖ-Engelleyici Kaygı ve ODÖ-Kişisel Uyumsuzluk tarafından; KSE- Kişilerarası Duyarlılığın ODÖ-Yalnızlık, BEE-Kontrol, BTÖ-Engelleyici Kaygı ve ODÖ-Olumsuz Benlik tarafından; KSE-Depresyonun ODÖ-Yalnızlık, ODÖ-Şaşkınlık, ODÖ-Kişisel Uyumsuzluk, ODÖ-Ümitsizlik ve BEE-Kontrol tarafından; KSE-Anksiyetenin ODÖ-Şaşkınlık ve Kaçma, BEE-Kontrol, ODÖ-Yalnızlık ve BTÖ-İleriye Yönelik Kaygı tarafından; KSE-Hostilitenin ODÖ-Şaşkınlık ve Kaçma, BTÖ-İleriye Yönelik Kaygı, BEE-Alternatif, ODÖ-Yalnızlık ve BTÖ-Engelleyici Kaygı tarafından; KSE- Fobik Anksiyetenin ODÖ-Yalnızlık, BTÖ-İleriye Yönelik Kaygı ve ODÖ-Ümitsizlik tarafından; KSE- Paranoid Düşüncenin ODÖ-Yalnızlık, BTÖ-İleriye Yönelik Kaygı, ODÖ-Şaşkınlık ve Kaçma ve ODÖ-Olumsuz Benlik tarafından ve KSE- Psikotizmin ODÖ-Yalnızlık, BTÖ-İleriye Yönelik Kaygı, ODÖ-Şaşkınlık ve Kaçma ve ODÖ-Olumsuz Benlik tarafından yordandığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak otomatik düşünceler, belirsizliğe tahammülsüzlük, bilişsel esnekliğin psikolojik belirtilerle ilişkili olduğu ve bu değişkenlerin psikolojik belirtileri açıklamada rollerinin olduğu saptanmıştır.

In this study, it was aimed to examine the relationship between automatic thoughts, intolerance of uncertainty, cognitive flexibility and psychological symptoms. The sample of the study consists of 402 participants, 273 (67.9%) women and 129 (32.1%) men, between the ages of 18-45. Data were collected using the Demographic Information Form, Automatic Thoughts Questionnaire (ATQ), Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12), Cognitive Flexibility Inventory (CFI), and Brief Symptom Inventory (BSI) and analyzed with the SPSS 26.0 program. Due to the normal distribution of the data, statistical analyzes are performed with parametric tests, and Pearson Correlation Analysis, Independent Samples T-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) and "stepwise" Multiple Regression analyzes were performed. According to the results of the analysis, a relationship was found between BSI-Somatization, BSI-Depression, BSI-Paranoid Ideation and BSI-Psychoticism and CFI-Control and CFI-Total, IUS-12-Total and its sub-dimensions, ATQ-Total and its sub-dimensions; between BSI-Obsessive Compulsive, BSI-Interpersonal Sensitivity, BSI-Anxiety, BSI-Hostility and BSI-Phobic Anxiety and CFI-Total and its sub-dimensions, IUS-12-Total and its sub-dimensions, ATQ-Total and its sub-dimensions. It was determined that BSI-Somatization was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, ATQ-Confusion/Escape Fantasies, and CFI-Control; BSI-Obsessive Compulsive was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, CFI-Control, IUS-12-Inhibitory IU, and ATQ-Personal Maladjustment and Desire for Change; BSI- Interpersonal Sensitivity was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, CFI-Control, IUS-12-Inhibitory IU, and ATQ-Negative Self-Concept; BSI-Depression was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, ATQ-Confusion/Escape Fantasies, ATQ-Personal Maladjustment and Desire for Change, ATQ-Giving up and Helplessness, and CFI-Control; BSI-Anxiety was predicted by ATQ-Confusion/Escape Fantasies, CFI-Control, ATQ-Loneliness/Isolation and IUS-12-Prospective IU; BSI-Hostility was predicted by ATQ-Confusion/Escape Fantasies, IUS-12- Prospective IU, CFI-Alternative, ATQ-Loneliness/Isolation and IUS-12-Inhibitory IU; BSI-Phobic Anxiety was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, IUS-12-Prospective IU, and ATQ-Giving up and Helplessness; BSI- Paranoid Ideation was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, IUS-12-Prospective IU, ATQ-Confusion/Escape Fantasies, and ATQ-Negative Self-Concept, and BSI- Psychoticism was predicted by ATQ-Loneliness/Isolation, IUS-12-Prospective IU, ATQ-Confusion/Escape Fantasies, and ATQ- Negative Self-Concept. As a result, it has been determined that automatic thoughts, intolerance of uncertainty, cognitive flexibility are associated with psychological symptoms and these variables have a role in explaining psychological symptoms.