Konvansiyonel bir bankanın faizsiz bankaya dönüştürülmesi ve Türkiye üzerine bir model önerisi

Abstract

Dünya'da faizsiz bankacılığın gelişimine bakıldığında son dönemlerde konvansiyonel bir bankanın İslami bir bankaya dönüştürülmesine yönelik çok sayıda örneklerle karşılaşılmaktadır. Bu dönüşüm örneklerinde konvansiyonel bir banka hızlı bir şekilde tam teşekküllü İslami bankaya dönüştürülebildiği gibi, İslami pencere açmak veya ayrı bir İslami banka kurmak suretiyle kısmi ve aşamalı olarak ta dönüştürülebilmektedir. Bu kapsamda katılım finans sisteminin gelişimine katkıda bulunmak amacıyla farklı bir yöntem olarak dönüşümün Türkiye'de uygulanması konusu gerek Dünya örnekleri gerekse uzman kişilerle gerçekleştirmiş olduğumuz derinlemesine mülakat sonuçlarına göre analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda konvansiyonel bir bankanın faizsiz sisteme dönüşümü iktisadi, hukukî, fıkhî, mali ve teknik açıdan tüm detayları ile ele alınarak, Türkiye şartlarına uygun alternatif yaklaşımlar ve model önerileri sunulmuştur. Çalışmanın sonuçlarına göre ilk tercihimiz mümkünse konvansiyonel bir bankanın tamamen ve hızlı bir şekilde faizsiz bir bankaya dönüştürülmesidir. Türkiye koşulları göz önünde bulundurulduğunda ise sırasıyla bağlı ortaklık ya da pencere uygulamasına dayalı kısmi ve aşamalı dönüşüm yöntemlerinin tercih edilmesi daha uygun olacaktır. Dolayısıyla dönüşüm şeklinin mevcut şartlara göre bankadan bankaya farklılık arz edebileceği ve başarılı bir dönüşüm için ise öncelikle yasal zeminin ve fıkhî standartların oluşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Looking at the development of interest-free banking in the world, there have been many examples of the conversion of a conventional bank into an Islamic bank in recent years. In these conversion examples, a conventional bank can be quickly converted into a full-fledged Islamic bank, or it can be converted partially and gradually by opening an Islamic window or establishing a separate Islamic bank. In this framework, in order to contribute to the development of the participation finance system, the implementation of conversion as a different method in Turkey has been analyzed according to both world examples and the results of in-depth interviews with experts. In this context, the conversion of a conventional bank into an interest-free system is discussed in detail from an economic, legal, Islamic jurisprudential, financial and technical point of view, and alternative approaches and model suggestions suitable for Turkey's conditions are presented. Based on the results of the study, our first preference is the complete and rapid conversion of a conventional bank into an interest-free bank, if possible. Considering the conditions in Turkey, it would be more appropriate to prefer partial and gradual conversion methods based on subsidiary or window application, respectively. Therefore, it is concluded that the method of conversion may differ from bank to bank according to the current conditions and that legal grounds and Islamic jurisprudential standards must first be established for a successful conversion.