Liderlikte ve Yöneticilikte Performans

Abstract

İnsanlar ilk çağlardan itibaren önceleri tek tek bireyler olarak ulaşamayacakları sonuçlara (avlanma, toplayıcılık vb. şekillerde hayatta kalma) güruh hâlinde ulaşmışlardır. Daha sonraları büyük amaçları sosyal kurumlar oluşturarak gerçekleştirmeleri olanaklı olmuştur. Bu nedenle insanlar gruplar hâlinde yaşar ve gruplar baskınlık hiyerarşisine göre örgütlenir. İçinde yaşanılan veya çalışılan hiyerarşilerde farklı konumlara yerleşme söz konusu olur ve bu konumlar da gücün ve otoritenin düzeyine göre bir çeşitlilik gösterir. Modern kurumlarda yönetici terimi üst düzey bir konuma işaret eder. Yöneticilerin görevleri kurumdaki konumuna, kurumun temel etkinliklerine ve hedeflerine göre değişse de tüm yönetsel işlerin ortak bir özelliği vardır: Kurumun işinin diğer insanlar aracılığıyla yapılmasına yardımcı olmak. Bu da zımnen yöneticilerin, çalışanların performansından sorumlu olduğu anlamına gelir. Genel olarak örgütsel davranışı, özel olarak da liderliği anlama açısından bu bakış açısı önem taşır. Çünkü liderlik sözcüğünün iki farklı anlamından söz edilebilir. İlki liderlik, bir kurumdaki belli bir tür konumu (yöneticiye benzer şekilde) ifade ederken, ikinci olarak ise (bir tür performans olarak ele alınabilecek) lider gibi davranmayı ifade eder (Hogan, 2009; 53). Bu ayrım bizim liderlik ile yöneticilik arasında literatürde sıkça bahsedilen farkları anlamımızı kolaylaştırır. Liderlik konumunda olup lider gibi davranmayanlar olduğu gibi, liderlik konumunda olmadığı hâlde lider gibi davrananlar vardır. Tanımı gereği yöneticiler, liderlik konumundaki kişilerdir ama gereği gibi liderlik edip etmedikleri ayrı bir konudur. Bir bakıma yöneticilerin sergiledikleri liderlik davranışları performanslarının da bir göstergesi olarak ele alınabilir. Bütün deneyimler ve yapılan araştırmalar göstermişti ki liderlik iyi bir şekilde uygulandığında ülkeler, kurumlar, insanlar başarılı olur. Kötü liderlik ise neredeyse her zaman felaketle sonuçlanır.