Azerbaycan ve Türkiye arasındaki siyasi, ekonomik ve ticari ilişkilerin değerlendirilmesi

Abstract

Bu tezde Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılmasından sonraki süreçte Türkiye ve Azerbaycan arasında siyasi ekonomik ve ticari ilişkiler incelenmiştir. Ülkeler arası siyasi ve ekonomik ilişkiler bir birine bağlı olduğundan çalışmada bu ilişkiler beraber incelenmiştir. Türkiye-Azerbaycan ilişkileri bazen zorlu sınavlarla yüz yüze kalsa da, kardeşlik bağları sayesinde bu sınavlardan başarı ile zarar görmeden çıkmıştır. Azerbaycan petrol ülkesi olsa da petrol dışı sektörler fazla gelişmemiştir. Kardeş ülke Türkiye, Azerbaycan'ın Petrol dışı sektörlerinin de gelişmesi için kendi deneyimlerini Azerbaycan'a aktarmıştır. SSCB'nin dağılmasının ardından Ermeni işgali ve büyük ekonomik krizle karşı karşıya kalan Azerbaycan'ın ekonomisinin kalkınmasında Türkiye'nin rolü büyüktür. Azerbaycan da, enerji sektöründe büyük düzeyde dışa bağımlı olan Türkiye'yi diğer ülkelere kıyasla çok daha düşük fiyatla doğalgaz ile temin etmiş ve böylece Türkiye ekonomisine katkıda bulunmuştur. Türkiye-Azerbaycan arasında gerçekleşen Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu Hattı (BTK), Bakü-Tiflis- Erzurum Doğal Gaz Boru Hattı (BTE), Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı (BTC), Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi (TANAP) gibi büyük projeler Türkiye'nin enerji koridoruna dönüşmesinde büyük rol oynamış ve iki ülke ilişkilerini daha da güçlendirmiştir. Tezde bu projelerin her biri ayrı-ayrı ele alınmıştır. Ermenistan tarafından işgal edilmiş Azerbaycan topraklarının geri alınmasında Türkiye'nin rolü büyük olmuştur. Türkiye, Ermenistan ile sınırlarını kapatmış ve Ermeni ordusunun Azerbaycan topraklarından çıkmadığı sürece sınırların açılmayacağını belirtmiştir. Türkiye Karabağ sorununun çözümünde her zaman Azerbaycan'ın yanında olmuştur. 2020 yılında yaşanan Azerbaycan Ermenistan savaşının kazanılmasında Türkiye'nin siyasi desteği ile beraber, Azerbaycan ordusunda etkin kullanılan Türk savunma sanayi ürünlerinin de büyük katkısı olmuştur. 1918 yılında Azerbaycan tarihinde derin iz bırakmış Kafkas İslam Ordusu ve Nuri Paşa ile Azerbaycan'ın yanında olan Türkiye, bir asır sonra da Azerbaycan-Ermenistan savaşında Azerbaycan'ı yalnız bırakmamıştır. Azerbaycan'ın şehirlerinde, cadde ve sokaklarında dalgalanan Türk bayrakları Azerbaycanlıların Türkiye sevgisinin bir göstergesidir.

In this thesis, the political and economic relations between Turkey and Azerbaijan, were examined in the process after the collapse of the Union of Soviet Socialist Republics (USSR). Since the political and economic relations between countries are dependent on each other, these relations are examined together in this thesis. Although Turkey-Azerbaijan relations sometimes faced difficult tests, they have successfully passed these tests without any harm through their brotherly bonds. Although Azerbaijan is an oil country, non-oil sectors are not developed much. Turkey has transferred its own experiences to Azerbaijan for the development of non-oil sectors of Azerbaijan. Turkey has a great role in the development of the economy of Azerbaijan, which was faced with the Armenian occupation and the great economic crisis after the collapse of the USSR. Azerbaijan has also supplied Turkey, which is highly dependent on foreign sources in the energy sector, with natural gas at a much lower price compared to other countries, thus contributing to the Turkish economy. Baku-Tbilisi-Kars Railway Line (BTK), Baku-Tbilisi-Erzurum Natural Gas Pipeline (BTE), Baku-Tbilisi-Ceyhan Crude Oil Pipeline (BTC) and Trans Anatolian Natural Gas Pipeline Project ( TANAP) played a major role in Turkey's transformation into an energy corridor and further strengthened the relations between the two countries. Each of these projects is analyzed separately in the thesis. Turkey played a major role in reclaiming the Azerbaijani lands occupied by Armenia. Turkey has closed its borders with Armenia and stated that the borders will not be opened unless the Armenian army leaves the territory of Azerbaijan. Turkey has always stood by Azerbaijan in the solution of the Karabakh problem. Along with Turkey's political support in the victory of the 2020 Azerbaijan-Armenia war, Turkish defense industry products, which are used effectively in the Azerbaijani army, also contributed greatly. Turkey, which was on the side of Azerbaijan with the Caucasian Islamic Army and Nuri Pasha, which left a deep mark in the history of Azerbaijan in 1918, did not leave Azerbaijan alone in the Azerbaijan-Armenia war a century later. Turkish flags waving in the cities, streets and avenues of Azerbaijan is a sign of Azerbaijanis' love for Turkey.