Sesi Yüksek, Canlandırıcı fakat Uyumsuz: Müslüman Kardeşler Üzerinden Radikal İslâmcılığın Türkiye’ye İntikali ve Etkileri

Abstract

1960’lı ve 1970’li yıllar, Türkiye’nin katmanlı ve bir kısmı uyarılmış yahut kon jonktürel tercüme dalgalarıyla karşılaştığı ve özellikle yeni yetişen nesillerin bunlar dan ciddi ölçüde etkilendiği yıllardır. Bunlar solda, milliyetçi ve İslâmcı cenahta ideo lojik olarak “karşıt” ama dil ve üslup itibarıyla bir diğerine “yakın” etkileyici aktarma dalgalarıydı. Bu tercümelerin –şimdilik değer yüklemeden– canlandırıcı, sesi yüksek, uyumsuz, besleyici, güven artırıcı ve muhalif vasıflarını birlikte taşıdıkları söylenebi lir. Dinî, siyasî, kültürel ve sosyal talepleri olan yeni radikal İslâmcı düşünce ve söylem İkinci Dünya Savaşı sonrası şartlarda ve Ortadoğu’nun merkezinde yayılmacı Siyonist İsrail devletinin adım adım inşasının tamamlandığı, Filistin probleminin çözümsüzlü ğe doğru sürüklendiği bir dönemde Mısır’da ve Pakistan’da, Müslüman Kardeşler ve Cemaat-i İslâmî üzerinden ortaya çıktı. Aslında yeni hareketlerin 19. yüzyılın ikinci ya rısından itibaren takip edilebilen İslâmcılık ve çağdaş İslâm düşüncesi ile hem kaynak ları hem de usul ve meseleri açısından ciddi yakınlıkları olmakla beraber bu yeteri ka dar fark edilmedi. Bu düşünce ve üslubun Türkiye’ye neredeyse yirmi yıl sonra, 1960’lı yıllarda intikal etmesinin birçok sebebi var. Makalede bu süreç daha ziyade bir dinî-si yasî düşünce tarihi problemi olarak ve Müslüman Kardeşler öncelikli olarak ele alına cak, paralel olarak aktörleri-taşıyıcıları, intikal yolları, tercüme siyasetleri, muhatap ları, etkileri, nüfuz biçimleri, ulusal ve uluslararası kesişme noktaları ele alınacakt