Harîrîzâde Mehmed Kemâleddin’in Rızâ Hakkında Görüşleri ve Belâ ile Musibetlere Yaklaşımı

Abstract

Tasavvufî düşüncede tevhîd inancının yansımaları varlığı, âlemi ve her yönden hayatı kuşatıcı niteliktedir. Kelâm ekolleri Hakk’ın mâbud olarak birliği düşüncesini öne çıkartırken tasavvufta ve özellikle Ekberî gelenekte Allah Teâlâ’nın zâtî yönden tek olduğu gibi fiillerinde ve sıfatlarında da tek olduğu kabulünün vurgulandığı görülür. Buna göre kâinatta meydana gelen her şeyin asıl fâili Allah Teâlâ’dır. Hayır da şer de nimetler de sıkıntılar da Allah’tandır. Dünya hayatı bir imtihan yeridir. İnsanlar hem nimetlerle hem de sıkıntılarla imtihan edilir. İmtihanlarla halden hale geçen insanlar, hatalarıyla yüzleşip eksiklerini tamamlayarak kâmil insan olma yolunda mertebe katetme imkânı bulurlar. Kâmil insan Hak’tan razı olan ve Hakk’ın da kendisinden razı olduğu kimsedir. Dünya hayatındaki belâlar ve musibetler ancak imtihan bilinciyle ve rızâ ahlâkıyla doğru olarak okunup yorumlanabilir. Kendisinden önceki birçok mutasavvıf gibi Harîrîzâde de rızâyı bir makâm olarak görür ve bu makâma ulaşmanın yollarını anlatır. Şeyhe göre ilâhî rızâya nâil olmak isteyen insanın, sabrın ve şükrün hakîkatini öğrenip bunları ahlâk hâline getirmesi gerekir. Bunun için nefisle mücâhedeye ve zikre devam etmek önemlidir. Böylece kalp dünyevî arzulardan arınarak tevekkül halinde takdir-i ilâhîden razı olur.

The reflections of the belief of tawhid in tasawwuf thought are encompassing the existence, the universe and life in every way. While the schools of kalam emphasize the idea of the unity of God as a deity, it is seen that in tasawwuf and especially in the Akbari tradition, the acceptance of Allah as one in His essence as well as in His actions and attributes is emphasized. According to this, the real cause of everything that happens in the universe is Allah. Good, bad, blessings and troubles are from Allah. Troubles and calamities in worldly life can only be read and interpreted correctly with the consciousness of testing and the morality of rida. According to the sheikh, a person who wants to attain divine rida must learn the substance of patience and gratitude and transform them into morality. For this reason, it is important to continue fighting against the nafs and continue with dhikr