Türkiye’de engellilik ve engellilerin eğitimi üzerine bir derleme

Abstract

Bir derleme çalışması olan bu çalışmada, Türkiye’de engellilik ve engellilerin eğitimi ile ilgili meydana gelen gelişmelere ve değişimlere değinmek ve ulaşılan bilgilerin bağımsız yaşam, kaynaştırma/bütünleştirme çerçevesinde tartışılması amaçlanmıştır. Engellilik kavramıyla ilişkili olan zedelenme, yetersizlik ve engel kavramları örneklerle açıklanmıştır. Geçmişten günümüze engeli birey kavramı, özel eğitime muhtaç çocuklar, özel eğitim gerektiren birey, özel eğitime ihtiyacı olan birey olarak farklı şekillerde ifade edilmiştir. Engelli bireylerin devam ettikleri eğitim ortamları, kaynaştırma/bütünleştirme ortamları ve ayrı eğitim ortamları olarak karşımıza çıkmaktadır. Eğitim ortamları dışında, evde eğitim ve hastanede eğitim de ihtiyaç halinde verilmektedir. Bu eğitim ortamları kaynaştırma/bütünleştirme çerçevesinde açıklanmıştır. Engelli bireylerin eğitimi için önemli olan öğretmen eğitimi için açılan bölüm sayısı zamanla artmıştır. 2021-2022 eğitim-öğretim yılında bu sayı 36 devlet, 8 vakıf, 6 KKTC olmak üzere toplam 50 olmuştur. Bu eğitim öğretim yılında özel eğitim öğretmenliğinin olduğu devlet üniversitelerinde 2479, vakıf üniversitelerinde 404 ve KKTC üniversitelerinde 320 olmak üzere toplam 3203 kontenjan ayrılmıştır. Bu bilgiler tartışma, sonuç ve öneriler kısmında, bağımsız yaşam ve kaynaştırma/bütünleştirme çerçevesinde tartışılmıştır.

In this study, which is a review study, it is aimed to address the developments and changes related to disability and education of the individuals with disabilities in Turkey and to discuss the obtained information within the framework of independent living, inclusion/integration. The concepts of injury, inadequacy and disability, which are related to the concept of disability, are mentioned and examples are given. From past to present, the concept of disabled has been expressed in different ways as individuals with special education need. Educational environments attended by individuals with disabilities appear as inclusion/integration environments and separate education environments. Apart from educational environments, home education and hospital education are also provided when needed. The number of departments opened for teacher training, which is important for the education of people with disabilities, has increased over time. In the 2021-2022 academic year, the number of departments related to special education was 50, 36 state, 8 foundation, 6 Turkish Republic of Northern Cyprus. This information is discussed in the discussion, conclusion and recommendations section, within the framework of independent living and inclusion/integration.