Osmanlı Devleti Klasik Döneminde Medrese Eğitim Sistemi

Abstract

Devletlerin ve milletlerin ilmi ve sınai anlamda kalkınmasının en temel taşı eğitimdir. Dünya tarihine yön veren devletlerden biri olan Osmanlı Devletinin de kalkınmasında eğitim alanında yapılan çalışmaların katkısı çok yüksektir. Osmanlının oluşturmuş olduğu ve sistemin temel taşlarından olan eğitim kurumlarından biri de medreselerdir. Bu çalışma ile Osmanlının klasik dönemindeki medreselerin kuruluşu, öğrenci sayıları, ders veren hocaların nitelikleri, uygulanan programlar, medreselerde okutulan kitaplar, talebelerin nitelikleri, hangi zaman dilimlerinde istirahat edip izin yaptıkları gibi süreçler hakkında inceleme yapılacaktır. Çalışmamız, Osmanlı klasik dönem medrese eğitimi ve içeriği hakkında yazılmış belge, kitap ve makaleler üzerinden araştırma yapmak ve klasik dönemden kalma medrese binalarından örnekler incelemek suretiyle hazırlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve içerik analizi yöntemi kullanılmış olup, çalışmanın bulguları araştırma alt tespitlerine uygun olarak sunulmuştur. Bu çalışma ile Osmanlı Devletinin klasik döneminde eğitime ağırlık verdiği ve bu bağlamda da medreseler kurulduğu tespit edilmiş olup, medreselere okumakta olan öğrencilerin uyması şart olan kuralların olduğu ve aynı zamanda medreselerdeki eğitim içeriklerinde istikrar sağlanmaya çalışıldığı görülmüştür. Fatih Sultan Mehmet döneminin ise medrese eğitiminde zirve dönem olarak kabul edildiği ve sonraki süreçlerde de bu dönem temel alınarak sistemde bir kısım değişiklikler yapılmak suretiyle medreselerin geliştirilmesinin amaçlandığı, kurallara uyulmadıkça sistemin bozulduğu bilgilerine ulaşılmıştır.The cornerstone of the scientific and industrial development of states and nations is education. The contribution of studies in the field of education to the development of the Ottoman Empire, one of the states that shaped world history, is very high. One of the educational institutions established by the Ottoman Empire, which are the cornerstones of the system, are madrasahs. This study will examine processes such as the establishment of madrasahs in the classical period of the Ottoman Empire, the number of students, the qualifications of the lecturers, the programs applied, the books taught in madrasas, the qualifications of the students, the time periods during which they rested and took leave. Our study was prepared by researching documents, books and articles written about the Ottoman classical period madrasah education and its content, and by examining examples of madrasah buildings from the classical period. Qualitative research method and content analysis method were used in the research, and the findings of the study were presented in accordance with the research subdeterminations. With this study, it has been determined that the Ottoman Empire focused on education in the classical period and madrasahs were established in this context, and it was seen that there were rules that students studying in madrasas had to comply with and at the same time, they tried to ensure stability in the educational content in madrasahs. It has been learned that the period of Sultan Mehmet the Conqueror was considered the peak period in madrasah education and that in the following periods, it was aimed to develop madrasahs by making some changes in the system based on this period, and that the system was corrupted unless the rules were followed.