Yeme bozukluğu vakalarında sosyal işlevselliğin keşfine yönelik nitel bir araştırma

Abstract

Yeme bozuklukları yaygınlığı giderek artan, genellikle kronik seyirli ilerleyen, fiziksel ve psikososyal işlevsellikte önemli sorunlara yol açan ciddi rahatsızlıklardır. Bu yüksek lisans tezinde, yeme bozukluklarında sosyal işlevselliğin rolü araştırılmaktadır. Çalışmanın amacı; yeme bozukluklarında sosyal işlevselliğin bozulmasına yol açan deneyimleri keşfetmek ve bozulmuş sosyal işlevlerin yeme bozukluğu yaşantısına etkilerini analiz etmektir. Bu doğrultuda Anoreksiya Nervoza, Bulimiya Nervoza ve Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu tanılı 8 katılımcı ile görüşmeler yürütülmüştür. Görüşmeler, nitel araştırma desenlerinden biri olan yorumlayıcı fenomenolojik yöntemle analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda sosyal işlevselliğin bozulmasına yol açan faktörler ve sosyal işlevsellikte bozulmanın hastalık yaşantısına etkisi olmak üzere 2 ana temaya ve ilişkili alt temalara ulaşılmıştır. Araştırma bulguları; çocukluk çağı travmalarının, sağlıksız aile ilişkilerinin, bozulmuş benlik algısının ve süregiden yalnızlık hissinin sosyal işlevsellik geliştirme becerilerini ketleyerek yeme bozukluğu gelişiminde rol oynadığını göstermektedir. Yeme bozukluğu tanısı almış bireylerde aile işlevselliği ve kişilerarası işlevselliğin düşük olmasının hastalık şiddetini artırdığı düşünülmüştür. Yeme bozukluklarının mesleki işlevselliği düşürdüğü ve kişilerin okul ve iş hayatlarına katılımını zorlaştırdığı görülmüştür. Tüm bu süreçlerin yanında, COVID-19 pandemisinin sosyal izolasyonu artırarak yeme bozukluğunun şiddetlenmesine yol açtığı fark edilmiştir. Son olarak, düşük sosyal işlevselliğin iyileşmeyi geciktirdiği ve yeme bozukluğu ile mücadelede sosyal desteğin hayati rol oynadığı bulgulanmıştır.

Eating disorders are serious disorders that are increasingly common, often have a chronic course, and cause significant problems in physical and psychosocial functioning. In this master's thesis, the role of social functioning in eating disorders is investigated. The study aims to explore the experiences that lead to impaired social functioning in eating disorders and to analyze the effects of impaired social functions on the eating disorder experience. In this regard, interviews were conducted with 8 participants diagnosed with Anorexia Nervosa, Bulimia Nervosa and Binge Eating Disorder. The interviews were analyzed using the interpretive phenomenological method, which is one of the qualitative research methods. As a result of the analyses, two main themes and related sub-themes were reached: factors that lead to deterioration in social functionality and the effect of deterioration in social functionality on disease experience. Research findings show that childhood traumas, unhealthy family relationships, impaired self-perception, and ongoing feelings of loneliness play a role in the development of eating disorders by inhibiting social functioning skills. Low family functionality and interpersonal functionality in individuals diagnosed with eating disorders increase the severity of the disease. Eating disorders reduce occupational functionality and make it difficult for people to participate in school and work life. In addition to all these processes, it has been noticed that the COVID-19 pandemic increases social isolation, leading to the exacerbation of eating disorder symptoms. Finally, it has been found that low social functioning delays recovery and social support plays a vital role in the treatment.