Okul öncesi öğretmenlerinin psikolojik gereksinimleri

Abstract

Araştırmanın temel amacı okul öncesi öğretmenlerinin psikolojik gereksinimlerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesidir. Bu temel amaç çerçevesinde okul öncesi öğretmenlerinin psikolojik gereksinimlerinin cinsiyete, yaşa, medeni duruma, sahip olunan çocuk sayısına, çalışılan okul türüne, gelir düzeyine, mesleki kıdeme ve mezun olunan eğitim kademesi ve bölüme göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinin 8 ilçesindeki (Küçükçekmece, Şirinevler, Bağcılar, Bakırköy, Bahçelievler, Beylikdüzü, Ümraniye, Üsküdar) basit seçkisiz örnekleme yoluyla seçilmiş 78 okul öncesi eğitim kurumunda görev yapmakta olan 500 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; ‘Kişisel Bilgi Formu’ ve ‘Yeni Psikolojik İhtiyaç Değerlendirme Ölçeği’dir. Ölçekte ölçülen psikolojik gereksinimler ‘özerklik, ilişki, başarı, başatlık’ gereksinimleridir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar şöyledir: Okul öncesi öğretmenlerinin psikolojik gereksinim olarak özerklik, ilişki, başarı ve başatlık gereksinimleri içinde en çok ‘başarı’ya ihtiyaç duydukları saptanmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin psikolojik gereksinimleri cinsiyete, yaşa, sahip olunan çocuk sayısına, çalışılan okul türüne, gelir düzeyine, mezun olunan eğitim kademesi ve bölüme göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Buna göre, kadın okul öncesi öğretmenlerinin başarı gereksinimleri, erkek okul öncesi öğretmenlerine göre daha yüksektir. 18-22 yaş arasındaki okul öncesi öğretmenlerinin başarı gereksinimleri, 33-37 yaş arasındaki okul öncesi öğretmenlerine göre daha yüksektir. Bekar okul öncesi öğretmenlerinin başarı gereksinimleri, evli olanlara göre daha yüksektir. Özel okul öncesi eğitim kurumunda çalışan okul öncesi öğretmenlerinin başarı gereksinimleri, devlet okul öncesi eğitim kurumunda çalışanlara göre daha yüksektir. Gelir düzeyi yüksek olan okul öncesi öğretmenlerinin başatlık gereksinimleri, orta gelir düzeyli okul öncesi öğretmenlerine göre daha yüksektir. Önlisans çocuk gelişimi bölümü mezunu olanların başarı ve başatlık gereksinimleri, lisans çocuk gelişimi mezunu olanlara göre daha yüksektir. Bunun yanında, lisans çocuk gelişimi bölümü mezunu olanların başarı ve başatlık gereksinimleri, lisans okul öncesi öğretmenliği mezunu olanlara göre daha yüksektir. Okul öncesi öğretmenlerinin psikolojik gereksinimleri mesleki kıdeme göre anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır.