Sahra Altı Afrika Ülkelerinde Dış Yardımların Kalkınmaya Etkisi: İslam Kalkınma Bankası Örneği

Abstract

Dış yardımlar ülkelerin kalkınma süreçlerini teşvik ederek ekonomik ve sosyal gelişimlerine yardımcı olması hedeflenen yardımcı unsurlardır. Dış yardımlar aracılığı ile alıcı ülkelerin altyapı yatırımları, yoksulluğun giderilmesi, acil insani müdahaleler, barışın korunması ve borç yükünün hafifletilmesi hedeflenirken; donör ülke ve kuruluşlar açısından insani unsurların dışında ekonomik, politik ve güvenlik konularına dair kazanımlar ön plana çıkmıştır. Bu durum ise dış yardımların kalkınmaya yönelik performansını doğrudan etkilemektedir. Çalışmamızda en temelde dış yardım ve kalkınma arasındaki ilişki İslam Kalkınma Bankası’na (İKB) üye Sahra altı Afrika ülkelerine ait veriler üzerinden incelenmiştir. Sabit etkiler yöntemi kullanılarak yapılan panel veri analizinde İslam Kalkınma Bankası’na üye 20 Sahra altı Afrika ülkesinin 29 yıllık 9 bağımsız ve bir bağımlı değişkene ait verileri kullanılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar itibariyle dış yardımların bir sürekliliğinin bulunduğu, temel ve insani ihtiyaçlara yönelik alanlarda önemli sayılacak faaliyetlerin gerçekleştirildiği fakat etkilerinin daha çok yerel düzeyde ve mikro ölçekte kaldığı görülmüştür. İKB yardımlarının kalkınmaya olan etkisinin anlamlı görülmesine rağmen ülkelerin kalkınmasına yönelik makro ölçekte önemli bir ivme sağlayamadığı ve istenen etkiyi gösteremediği sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar bağlamında dış yardımlar ile ilgili bir paradigma değişikliğinin gerekliliği yönündeki iddia desteklenmiştir.

Foreign aids are supporting elements that are aimed to help the economic and social development of countries by promoting their development processes. Investing in infrastructure, poverty reduction, urgent humanitarian intervention, peacekeeping and alleviating the debt burden of the recipient countries is aimed through foreign aid. Putting aside humanitarian elements, in terms of the donor countries and organisations, gains on economic, political and security issues have come to the forefront. This situation directly affects the developmen was examined through the data of sub-Saharan African countries, who are members of the Islamic Development Bank (IDB). Using the fixed effects method for a panel data analysis, 9 independet and one dependent variable from 29 years worth of data belonging to 20 sub-Saharan African countries, member of the Islamic Development Bank, were used. Through results, it has been seen that even through there is a continuity of Foreign aid and activities that can be considered important in the fields of basic and humanitarian needs, the affects stay mostly at a local level and at micro scale. Althoug the impact of IDB aid on development is seen as quite meaningful, it has been concluded that it could not provide a significant acceleration in the development of countries on a huge scale and could not achieve the desired effect. In the context of these results, the claim that a paradigm change regarding foreign aid is necessary was supported.