Emosyonel şemalar, psikolojik dayanıklılık ve duygusal tepkiselliğin duygusal iştah ile ilişkisinin incelenmesi

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, duyguların yönettiği bilinç süreçleri olan emosyonel şemaların, psikolojik dayanıklılığın ve duygusal tepkiselliğin duygusal iştahı yordayıcılığını incelemesidir. Araştırma kapsamında, tamamı gönüllülük esasına dayalı olmak üzere yaşları 18-60 arasında yer alan 139 kadın (%50,9), 134 erkek (%49,1) olmak üzere toplam 273 katılımcı katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 32,19'dur (Ss=11,01). Tezin amacına yönelik nicel araştırma yöntemleri olarak katılımcılara demografik bilgi formu ile beraber Duygusal Tepkisellik Ölçeği (DTÖ), Duygusal İştah Anketi (DİA) ve Leahy Emosyonel Şema Ölçeği uygulanmıştır. Duygusal tepkisellik, psikolojik dayanıklılık, hassasiyet, duyguya göre ortaya çıkan duygusal iştah, duruma/şarta göre ortaya çıkan duygusal iştah, olumlu duygu ve durumda görülen duygusal iştah, olumsuz duygu ve durumda görülen duygusal iştah ve emosyonel şemaların (onaylanma, anlaşılırlık, suçluluk, kontrol edilemezlik, akılcılık isteği, süreklilik, uzlaşı, hisleri kabullenme, ruminasyon, duyguları inkar, duyguları zararlı görme, zayıflık, duygulardan kaçınma, farklılık) cinsiyet faktörüne göre değerlendirildiği bağımsız örneklem t-testi uygulanmış, duygusal tepkisellik, psikolojik dayanıklılık ve hassasiyet puanları kadınlarda erkeklerden daha yüksek, duygusal iştah puanları kadınlarda erkeklerden daha düşük bulunmuştur. Duygusal tepkisellik, psikolojik dayanıklılık ve emosyonel şemaların duygusal iştah ile ilişkisini ölçmek için kullanılan korelasyon analizi sonuçlarına göre duygusal iştah suçluluk, ruminasyon, duyguları inkar ve duygulardan kaçınma emosyonel şemalarıyla pozitif yönde; hisleri kabullenme şemasıyla negatif yönde ilişki göstermiştir. Duygusal iştahın alt ölçekleriyle değişkenlerin korelasyon analizinde ise duyguları inkar ve duygulardan kaçınma şemaları ile olumlu duygu ve durumda görülen duygusal iştah arasında pozitif yönde; suçluluk, kontrol edilemezlik, ruminasyon, duyguları inkar ve duygulardan kaçınma şemaları ile olumsuz duygu ve durumda görülen duygusal iştah arasında da pozitif yönde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki görülmüştür. Temel değişkenlerin duygusal iştahı yordama seviyesini belirlemek için kullanılan çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre, duygulardan kaçınma ve duyguları inkar emosyonel şemaları duygusal iştahı; duygulardan kaçınma ve duyguları inkar şemaları olumlu duygu ve durumda görülen duygusal iştahı; kontrol edilemezlik, duyguları inkar ve duygulardan kaçınma şemaları olumsuz duygu ve durumda görülen duygusal iştahı istatiksel açıdan anlamlı olarak yordamıştır.

The aim of this work is to investigate the predictors of emotional appetite, emotional schemas, resilience and emotional reactivity, i.e. the processes of consciousness controlled by emotions. A total of 273 participants, 139 women (50.9%) and 134 men (49.1%) between the ages of 18 and 60 took part in the study on a voluntary basis. The average age of the participants was 32.19 (Sd = 1,11). As quantitative research methods for the purpose of the thesis, the Emotional Reactivity Scale (ERS), the Emotional Appetite Questionnaire (EAQ) and the Leahy Emotional Schema Scale (LESS) were applied to the participants together with the demographic information form. Independent sample t-test was used to evaluate emotional reactivity, resilience, sensitivity, emotional appetite based on emotions, emotional appetite based on situation / conditions, emotional appetite seen in positive emotion and situation, emotional appetite seen in negative emotion and situation and emotional schemas (agreement, comprehensibility, guilt, uncontrollability, desire for rationality, continuity, consensus, acceptance of feelings, ruminastion, denying emotions, viewing emotions as harmful, weakness, avoidance of emotions, difference) according to gender factor. Emotional reactivity, psychological resilience were found to be higher in women than in men and in women the emotional appetite values were found lower than in men. According to the results of the correlation analysis used to measure the relationship between emotional reactivity, resilience, and emotional schemes with emotional appetite, emotional appetite positively correlated with guilt, rumination, denying emotions, viewing emotions as harmful schemas; showed a negative relationship with the schemes of acceptance of feelings. In the correlation analysis of the variables with the subscales of emotional appetite, there was a positive correlation between the denial of emotions and avoidance of emotions schemes with the emotional appetite seen in positive emotions and situations; There was also a statistically significant positive correlation between guilt, uncontrollability, rumination, denial of emotions and avoidance of emotions with emotional appetite seen in negative emotions and situations. According to the results of multiple regression analysis used to determine the predictive level of emotional appetite of the main variables, avoidance of emotions and denial of emotions schemas were statistically significantly predicted emotional appetite; avoidance of emotions and denial of emotions schemas were statistically significantly predicted emotional appetite seen in positive emotion and situation; uncontrollability, denial of emotions, and avoidance of emotions schemas were statistically significantly predicted emotional appetite in negative emotions and situations.