Kıymetli madenlerin para ve sermaye piyasalarında kullanılması, katkıları ve gelecek perspektifi: Altın örneği

Abstract

İnsanlık tarihinde, neredeyse toplumsal hayata geçildiği dönemlerle birlikte hayatımıza girmiş ve her çağda tüm insanları etkisi altına almış, günümüzde de her toplumda ve toplumların hemen her kesiminde yoğun bir şekilde ilgi gören altın, kıymetli madenler arasında da fark yaratıcı özellikleriyle insanın olduğu her yerde, her zaman diliminde ve hayatın çeşitli alanlarında kendine önemli bir yer bulmuştur. Altın tarihi serüveninde, yeri geldiğinde ekonomik alanda bir değişim aracı olarak kullanılmış kıymetli bir metal, yeri geldiğinde göz kamaştırıcı rengi ve kolay şekil alabilen yapısı nedeniyle takıların vazgeçilmez ana unsuru, dekorasyonun aranan materyali olmuştur. Özellikle de 20.yy'da ivmelenerek artan teknolojik gelişmeler ile bilimsel buluşlar ve yenilikler neticesinde altın, yeri geldiğinde kimyasal yapısının sağladığı avantajlarla, örneğin kusursuz iletken özelliği ile elektronik cihazlarda, korozyona karşı dirençli paslanmaz yapısı ile uzay sanayinde, sağlık ve diş sağlığı alanlarında, bunlarla beraber yüksek öz kütleli yansıtıcı özellikleri ile mühendislik ve nano teknoloji alanlarında her geçen gün daha fazla talep görmektedir. Tabi ki altının bu fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklerinin yanında tarih boyunca bir değişim aracı olarak kullanılması ve nakit özelliği ile genel kabul görmesi neticesinde sahip olduğu parasal değeri, altını yine diğer metallerden ayıran farklı bir konuma getirmiştir. Bu parasal genel kabul gören özelliği sayesinde, yeri geldiğinde para birimleri altına endekslenerek fiyatlanmış, yeri geldiğinde ekonomik dalgalanmalarda ve meydana gelen kriz dönemlerinde her daim insanlar tarafından sığınılabilecek güvenli bir liman olarak tercih edilmiştir. Taşıdığı tüm bu değer yaratan özellikleriyle doğru orantılı bir biçimde, altının ekonomik sistemlerde kullanımı da artarak çeşitlenmiş, para ve sermaye piyasalarında çeşitli enstrümanlarda kullanılır hale gelmiştir. Ortaya koyduğu güvenli liman algısı sayesinde altın, yalnızca tasarruf edilerek mücevher olarak ziynet formunda fiziken muhafaza edilen ya da çeşitli ağırlıktaki külçelerle bir köşede biriktirilen kıymetli bir metal olmanın ötesinde, artık yeri geldiğinde bankalarda hesapları açılmaya başlanmış, yeri geldiğinde altına dayalı yatırım fonları oluşturulmuş, borsalarda işlem gören fonlar ve altına dayalı kira sertifikaları ihraç edilmiş, yeri geldiğinde altın fonları, bonoları, sertifikaları, tahvilleri, hisse senetleri çıkarılarak finansal sistemde kullanımı her geçen gün artarak devam etmiştir. Bu çalışmada temel olarak, altının para ve sermaye piyasalarında kullanılmasının meydana getirdiği etkiler ile para ve sermaye piyasalarının geleceğinde maden ve para sistemi olarak altının rolünün ve öneminin derinlemesine ortaya konulması amaçlanmıştır. Bunun için ülke deneyimleri ve kapsamlı bir biçimde ilgili literatür araştırması yapılmış ayrıca bu minvalde nitel bir araştırma yöntemi olan derinlemesine mülakat yöntemi kullanılmak suretiyle elde edilen veriler toplanarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda toplanan bilgiler değerlendirilerek elde edilen tespitler neticesinde; altının finansal piyasalarda kullanılması ile hanehalklarının tasarruf oranlarını artıcı, tasarruf sahiplerine ek gelir sağlayıcı, yatırımcı tabanını genişletici, faiz hassasiyeti olan yatırımcılarda alternatif oluşturucu, finansal okur yazarlığı artırıcı, olumsuz fiyat dalgalanmalarına karşı değer koruyucu, ülke kur riskini ve bununla birlikte dış ticaret açığını azaltıcı, likiditeyi artırıcı ve para politikasında genişletici etkisine yönelik ilişkiler ortaya konmuştur.In history of humanity, gold has entered our lives almost with transition to social life and has influenced all people in every age, which attracts intense attention in every society and in almost every part of society today too with its distinctive features among precious metals, it has found an important place for itself wherever people are at all times and in various areas of life. In adventure of gold history, a precious metal used as a means of exchange in economic field, when necessary, indispensable main element of jewelry, due to its dazzling color and easily shaped structure, when necessary, it has been sought-after material of decoration. Gold especially in 20th century, as a result of accelerating technological developments and scientific discoveries and innovations with advantages of its chemical structure, for example in electronic devices with its excellent conductive properties when necessary, in aerospace industry with its corrosion-resistant stainless structure, in fields of health and dental health in addition with its high density reflective properties, it is more and more demanded in fields of engineering and nanotechnology. Of course, besides these physical, chemical and mechanical properties of gold, use as a medium of exchange throughout history and monetary value it has as a result of its general acceptance with its cash feature, it has brought gold to a different position that distinguishes it from other metals. Thanks to this monetary generally accepted feature, priced by indexing currencies to gold, when necessary, it has always been preferred by people as a safe harbor where people can take shelter during economic fluctuations and crisis periods. In direct proportion to all these value-creating features it carries, use of gold in economic systems has also increased and diversified, it has become used in various instruments in money and capital markets. Gold is thanks to safe harbor perception it reveals, more than just being a precious metal that is saved and physically preserved as jewelery in form of ornaments or deposited in a corner with ingots of various weights, now accounts have started to be opened in banks when necessary, gold-based investment funds were created, funds traded on exchanges and gold-based lease certificates were issued when necessary, gold funds, bonds, certificates, bonds, stocks were issued and its use in financial system continued to increase day by day when necessary. In this study, it is basically aimed to reveal effects of use of gold in money and capital market's role and importance of gold as a mining and monetary system in future of money and capital markets. For this purpose, country experiences and a comprehensive literature research were conducted and data obtained by using in-depth interview method, which is a qualitative research method was collected and evaluated in this regard. As a result of findings obtained by evaluating information collected at the end of the study; it increases savings rate of households, provides additional income to savers, expands investor base, creates an alternative for interest-sensitive investors, increases financial literacy, protects against negative price fluctuations, reduces country currency risk and foreign trade deficit, relationships for increasing liquidity and expanding monetary policy have been revealed with use of gold in financial markets.