Tirmizî’nin, Sünen’inde “ve fi’l-bâbi an fulân” İfadesini Kullandığı Rivâyetler Üzerine Bir Tetkik (Kitâbu’l-İlim Örneği)

Abstract

Her hadis musannifi gibi, Tirmizî’nin deSünen’ini belli bir metot üzere tasnif ettiği, özellikle, pek çok hadisin sonunda değerlendirme sadedin-de bazı usûl bilgilerine yer verdiği ehlince bilinmektedir. Bu bilgilerden biri de onun zaman zaman bir veya birkaç sahâbiyi zikrederek “ve fi’l-bâbi an fulân/an fulân ve fulân...” şeklinde düştüğü kayıtlardır. Tirmizî, bu tür kayıtlarla, her hangi bir sahâbîden bizzat senediyle aktardığı bir hadisin başka sahâbî/sahâbîlerden de geldiğini belirtmektedir. Binaena-leyh diğer sahâbîlerin rivâyetlerinin muteber hadis kaynaklarına ne de-rece yansımış olduğu hatta aynı hadisin Tirmizî’nin zikretmediği başka sahâbîlere nispetinin bulunup bulunmadığı ilmî merakı celbetmektedir. Diğer taraftan Tirmizî’nin söz konusu ifadeyi kullandığı hadise ait sahâbî zincirini tercih etme sebebi yahut onun aynı bölüm veya bâb içerisin-de hakkında “ve fi’l-bâbi an fulân...” ifadesini kullanmadığı rivâyetlerin, sahâbeden başka bir râvisinin var olup olmadığı, araştırmaya muhtaç gö-zükmektedir. Bu minvalde meselenin şevâhid açısından istatistiksel bo-yutu da önem arz etmektedir. Ayrıca geçmişte ve günümüzde “ve fi’l-bâbi an fulân…” bağlamında bazı tahric ve değerlendirme çalışmaları da yapıl-mıştır. Dolayısıyla makalemiz, literatür de dahil bütün bu hususularla il-gili bir tetkiki, “Kitâbu’l-İlim” çerçevesinde kendisine konu edinmektedir.

As every other compilers of hadith, it is known that al-Tirmidh? compiled his Sunan in accordance with a certain methodology and especially presented some information about his methodology at the end of many hadiths recorded in his compilation. A type of such information is his notes as “wa f? al-b?bi ‘an ful?n/an ful?n wa ful?n…” along with mentioning the names of one or more companions. In such notes, al-Tirmidh? states that a hadith narrated by one companion through a certain chain was also transmitted through another companion/other companions. Therefore, the question of whether the transmissions of other companions and even whether there are other chains of transmission of that particular hadith attracts scholarly curiosity. On the other hand, it seems there is a need for scholarly research about the reason why al-Tirmidh? preferred a certain chain of transmission for the hadith about which he uses the phrase “wa f? al-b?bi ‘an ful?n…” or whether other chains of transmission exist for the other hadiths mentioned in the same book or section about which he did not use that phrase. In this regard, the statistical aspect of this issue is also important for shaw?hid purposes. There have also been studies done in the past and today related to authentication and evaluation of “wa f? al-b?bi ‘an ful?n…”. Therefore, our article is a survey about all aspects of this issue including its literature within the framework of “kit?b al’ilm-the book of knowledge”.