Yahudi giyim kuşamında dini demboller

Abstract

GİRİŞ: Giyim kuşam olgusu insanları diğer canlılardan ayıran bir olgu ve özelliktir. İnsan bedenini dış etkenlerden korumak gibi bir işlevi olsa da bazı bölgelere göre değişiklik gösterse de ahlaki manada ve korunmak maksatlı insanlığın tercihinin bir tezahürüdür. Medeniyetlere, kültürlere, yörelere, iklimlere, bazen ırklara, dinlere, cinslere ve yaşlara göre değişiklik gösterebilmektedir. Maddi kültürün bir öğesi olan giyim, elbise, çamaşır saç şekilleri, makyaj, aksesuar, başa ve ayağa giyilenlerin tümüdür (Tezcan 1983: 255). İnsanın sahip olduğu ilk nesne olan giyim, insanı yeryüzünün neresinde olursa olsun, kendisini, vücudunu, hava veya diğer dış etmenlerden, zararlı böceklerden, korumaktadır (Tezcan 1983: 255). Dinsel kıyafetlerle ilgili bölüme geçmeden önce üç noktaya dikkat çekmekte fayda görülmektedir. Birincisi, örfi, geleneksel, kültürel, iklimsel hatta dinsel nedenlerle tutucu davrananların zaman içerisinde yaşadıkları veya tercih ettikleri belki de tercih etmek zorunda kaldıkları değişikliklerdir. Bu grup, ne kadar tutucu davransa da zaman içerisinde imkanların artması, alternatiflerin çoğalması gibi durum ve fırsatlar giyim kuşamda değişikliklere sebep olabilmektedir. Söz gelimi geçmişte temin edilmesi zor bir kumaş tür veya kalitesi günümüzde kolay temin edilebiliyorsa giyim kuşamda tercih edilebilmektedir. Keza farklı renkler veya farklı desenler için de aynı durumlar mümkündür. Dolayısıyla giyim kuşam konusunda tutuculuğa rağmen bazı hususiyetlerde değişim zamana ve imkanlara bazen de imkansızlıklara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Olağan karşılanması gereken bu değişikliklere karşın son bir asırda neredeyse tüm dünyada baskın bir şekilde hissedilen tek tipliliğe yönelim ve tercih dikkat çekicidir. İkinci örnek olarak dikkat çekilmeye çalışılan tek tipliliğe yönelik tercihlerdir. Farklı coğrafyalardan, farklı dinlere, farklı ırk ve anlayışlara sahip insanlar aynı kıyafet tarzında tek bir görüntü verebilmektedirler. Aslında sosyal psikolojik olarak üzerinde çalışılmaya değer bir durum olan tek tiplilik yakın gelecekte de beklenmedik bir safhaya evrilecek mi? sorusu bu giyim kuşam konusuyla ilgilenenlerin kafalarını kurcalayabilmelidir. Bir taraftan zaman ve imkana bağlı tutucu olanlarda bile yaşanan değişikliklere dikkat çekilmeye çalışılmışken öte yandan farklı insanların beklenmedik bir hızla aynı tip kıyafette birleştiklerinin örneği verilmeye çalışılmaktadır. Tezat bir durum oluşturmasına rağmen tutucu kesimde bile değişim yaşanırken tutucu olmayan kesimlerde yaşanan tek tiplilik tercihi dikkat çekicidir...