For the sake of an infallible authority: an analysis of sectarian approaches to the belief in ‘ismah

Abstract

Bu çalışma Peygamberlerin (Şiî inancında ise Peygamberlerin ve İmamların) hata ve günah işleme kapasitelerine sahip olmalarına rağmen insanların nezdinde değerlerini düşürecek her türlü yanlıştan korunmuş oldukları inancını vurgulayan ismet kavramını ele almaktadır. İsmet inancının teşekkülü ve inkışâfında merkezi rolü olan soruları şu şekilde sıralamak mümkündür: Bir insanın günahsız ya da hatasız olması düşünülebilir mi? İnsanlığa rehberlik etmek için gönderilen Peygamberlerin günahkâr veya hatalı olmaları mevzubahis midir? İsmet inancı geçmişten günümüze tartışılagelen İslam dininin önemli inanç meselelerinden biri olmakla birlikte ne peygamberlerin ismetinin sınırları hususunda ne de kimlerin ilâhî korunmuşluğa mazhar olduğu mevzuunda İslâm âlimleri arasında ortak bir kanaat söz konusu değildir. Bu çalışma konuyu daha fazla sorunsallaştırma amacı gütmeden peygamberlerin ve imamların ismeti konusunda ayrıntılı mezhepsel bir analiz ortaya koymayı amaçlamaktadır. İlk etapta klasik kaynaklardaki ismet inancı hakkındaki görüşler incelenecek, akabinde Ehl-i Sünnet ve Şia’nın (her ne kadar her ikisi de peygamberlerin ismeti inancını temel dinî bir öğreti olarak benimsemiş olsa da) birbirleriyle benzeştikleri ve çatıştıkları noktalar derinlemesine ele alınacaktır. Son olarak peygamberlerin (özellikle Hz. Âdem ve Hz. Muhammed’in) ilâhî ikaza muhatap olduğu ve bağışlanma diledikleri ayetler eşliğinde ismet kavramının mahiyeti ve bu kavrama yüklenen misyonun bahsi edilecek olan ayetler ile ne derece uygunluk arz ettiği sorunsalı irdelenecektir.

This research analyses the notion of ‘ismah, believed to be a natural faculty of the prophets (and the Imams in Shi’ite case) that protects them from sin, even though they are capable of committing sin. The following questions have naturally played a central role in the formation and construction of the subject: is it possible for a human being to be infallible? Is it rational to believe that Allah, the Creator and Sustainer of the Universe, would send forth a fallible or sinful man to guide mankind? As of yet the questions of just what 'ismah really is and who exactly are the infallible ones have not been settled. With those questions in mind, this research seeks to provide a detailed sectarian analysis on the matter of the infallibility of prophets or imams. The views of classical scholars on the concept of ‘ismah will initially be examined, then Sunni and Shi’ite perspectives of the infallibility doctrine will be addressed in depth, as it appears to have been one of the essential religious teachings of both. Afterwards, selected Qur`anic passages (in which the prophets, specifically Adam and the Prophet Muḥammad, are warned and ask for forgiveness) will be scrutinized not to discuss the question of whether the prophets are fallible or infallible, but to understand and decode the nature and concept of ‘ismah.

نتناول مفهوم العصمة والذي يؤكد الاعتقاد لدى الناس بأن (الأنبياء (والأئمة بحسب المذهب الشيعي)) رغم امتلاكهم العصمة أنهم منزهون بكافة الأشكال من ارتكاب الأخطاء والذنوب التي تحط من قيمتهم. يمكننا أن نرتب الأسئلة التي تأخذ الدور الرئيس في تشكيل واتساع معتقد العصمة. هل من الممكن التفكير أنه يوجد انسان دون أخطاء ودون ذنوب؟ هل موضوع البحث أن الأنبياء الذين أرسلوا لتوجيه الانسانية كان لديهم ذنوب وأخطاء؟ مع كون معتقد العصمة من الماضي وحتى يومنا أحد مسائل الاعتقادات الدينية الإسلامية المهمة والمثيرة للجدل فموضوع البحث ليس حول حدود عصمة الأنبياء ولا القناعات المشتركة لدى علماء المسلمين حول من نال العصمة الالهية. هدف البحث وضع تحليل بالتفاصيل المذهبية لموضوع عصمة الأنبياء و الأئمة دون أن يكون هدفنا تعقيد المسألة في المرحلة الأولى سيتم تدقيق الآراء التي في المصادر التقليدية حول معتقد العصمة ثم سيتم دراسة نقاط التشابه و الاختلاف بشكل عميق ما بين أهل السنة و الشيعة ( مع كون ما مدى تبني مفهوم عصمة الأنبياء كأحد تعاليم الأركان الدينية) و في النهاية ستتم مناقشة ماهية مفهوم العصمة و فيها اطاعة الأنبياء َقَ اف َرَ ث و التي ت َ بحُ لة للمفهوم من خلال الآيات التي ست َّ ما هي الرسالة المحم (خاصة سيدنا آدم و محمد عليهما السلام) للإنذار الالهي و رجائهم بالمغفرة و التدقيق في مدى ملاءمتها مع الإشكالية (المسألة) المطروحة