البعد اللغوي في منھجیة التفسیر عند التابعین

Abstract

إنّ كون جیل التابعین الجیل الصالح الثاني بعد الصحابة في تاریخ الفكر الإسلامي قد أكسبھم مزیة المرجعیة لدى العلماء المسلمین، لكن وجھة وطریقة تفكیر التابعین في البحث عن حل للمستجدات والأمور الطارئة تغیرت إلى حدٍّ كبیرٍ نتیجة دخول ثقافات ومفاھیم جدیدة تفاعلت مع الأفكار الإسلامیة بعد الفتوحات ونتیجة للتجاذبات الداخلیة الاجتماعیة والسیاسیة، فمبادئ الخضوع والإذعان الخالص التي توارثوھا بدأت ولو بشكل جزئي تتغیر نحو التحقیق والبحث. ومن ھذا المنطلق فإننا نسعى من خلال ھذه المقالة إلى الكشف عن منھج التابعین في البحث عن حلولٍ باعتمادھم على المصدر الرئیسي القرآن وذلك من خلال اللغة وفقھھا وكیفیة فھمھا وتطبیقھا، وإنّ بیان دور اللغة في بناء المعنى على أساسٍ سلیم وتوضیحَ دور التابعین وآرائھم لا شكّ أنھ یُفید الباحثین في مجال التفسیر وعلومھ.

İslam düşünce tarihinde tabiin neslinin sahabeden sonra ikinci hayırlı nesil olarak addedilmesi alimlerin düşüncelerinin meşruiyyeti noktasında onları önemli bir mercii haline getirmiştir. Ancak bir taraftan artan fetihlerle birlikte yabancı kültürlerle yüzleşme üzerinden oluşan yeni fikri izdivaç, diğer taraftan da sosyal ve siyasal alandaki iç çekişmelerin neticesinde ortaya çıkan sorunlara çözüm arama hususları tabiin dönemi düşüncesinin çehresini önemli derecede değiştirmiştir. Artık öteden beri devam edegelen o saf teslimiyetçi zihniyet kısmen de olsa yerini sorgulama ve yeni arayışlara bırakmıştır. İşte bu makalede Tefsir Tarihinde önemli bir yer işgal eden Tabiinin sözkonusu yeni sorunlara çözüm bulma sadedinde Kur’an tefsirinde bir kaynak olarak başvurduğu Arap dilini nasıl ele alıp kullandıklarını incelemeye çalışacağız. Manayı sağlam zemine oturtma imkanı sağlayan dilin Tabiin tarafından nasıl yorumlandığı hususu şüphesiz tefsir araştırmacılarına önemli bir fikir verecektir.