Hibrit çatışma: Suriye İç Savaşı'nın Türkiye'nin güvenliğine etkileri (2011-2023)

Abstract

Bu çalışmanın ana amacı Suriye'deki hibrit karakterli çatışmaların Türkiye'nin güvenliğine etkilerini ortaya koymaktır. Çalışmaya ilk olarak çatışma kavramının ne olup olmadığını anlama gayreti ile başlanmıştır. Bu gayret boyunca çatışma kavramı üzerinde anlaşmaya varılmış bir tanım olmadığı görülmüştür. Bu tespitin ardından Uluslararası İlişkiler anlamında çatışma irdelenmeye başlanmıştır. Bu bağlamda Soğuk Savaş'ın bitişi ile devletlerin güç kullanma tekellerinde başlayan aşınmanın 11 Eylül saldırıları ile iyice açığa çıktığı ortaya konulmuştur. Çalışmanın teorik altyapısı da bu aşama ele alınmıştır. Neoklasik realizm, Soğuk Savaş'ın bitişi ve 11 Eylül saldırıları gibi uluslararası alanda meydana gelen büyük değişikliklerin başta orta büyüklükte olmak üzere devletlere fırsatlar çıkardığını iddia eder. Ayrıca neoklasik realizm, devletlerin dış politikaya dair kararlar alırken lider algısı, stratejik kültür, devlet-toplum ilişlileri gibi parametrelerin de önemli olduğunu ileri sürer. Bu anlamda neoklasik realizm tezin teorik çerçevesini oluşturmuştur. Buradan hareketle meydana gelen çatışmaların da artık konvansiyonel bakış açışı ile anlaşılmayacağı düşünülmüştür. Birleşik savaş, sınırsız savaş ve dördüncü nesil savaş gibi yeni savaş çeşitlerinin bu kapsamda düşünülen savaş çeşitleri olduğu belirtilmiştir. Diğer çatışmalarda konvansiyonel kuvvetlerin savaş alanlarının farklı alanlarında çalıştığı, ancak çatışmada asla kaynaşmadığı veya birleştirilemediği iddia edilir. Diğer yandan, hibrit tehditlerin daha yüksek derecede operasyonel ve taktiksel koordinasyon veya füzyona sahip olduğu öne sürülmektedir. Hibrit çatışmanın yeni olmadığını savunanlar ise savaşın/çatışmanın doğasının değişmediğini, hibrit çatışmada sadece teknoloji ve siber özelliklerin yoğun kullanıldığını iddia ederler. Savaş Üzerine isimli kitabın yazarı Prusyalı general ve askerî teorisyen Carl von Clausewitz'e göre her çağ kendine özgü savaş konseptine sahiptir. Bu anlamda hibrit çatışmanın, savaşın doğasını değiştirdiği iddia edilemese de taktik ve tekniğinde yenilikler ortaya koyduğu tespit edilmiştir. Bu noktadan sonra Suriye İç Savaşı'nın hibritleşmesinin sebep ve süreci ortaya konulmaya çalışılmıştır. Siyasal, toplumsal ve ekonomik yapısındaki sorunların iç çatışmaya sürüklediği Suriye'nin, yerel, bölgesel ve küresel aktörlerin de katılımıyla hibrit çatışma alanına dönüştüğü iddia edilmiştir. Hibrit çatışma parametreleri olarak tespit edilen belirsizlik, yayılma, taktiksel yaratıcılık ve caydırıcılığın Suriye İç Savaşı'na uygunluğu tespit edilmiştir. Bu parametreler kapsamında, çalışmanın esas amacı olan Suriye'deki hibrit çatışmaların Türkiye'nin güvenliğine etkileri etraflıca incelenmiştir. Neoklasik realizmin çerçevesinde Türkiye'nin hibritleşen Suriye sahasına dair dış politika kararlarının, Türkiye'nin çıkarlarını artırmayı hedeflerken örgütsel istikrarını zedeleyebilecek noktaya geldiği iddia edilmiştir. Suriyeli göçünün gerek siyasal gerek toplumsal gerekse ekonomik etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Türk vatandaşları ve Suriyeliler arasında toplumsal uyum sağlanamadığı takdirde her iki tarafta da yükselebilecek gerilimin kışkırtılmaya elverişli olacağı değerlendirilmiştir. Ekonomik olarak yoksulluk çökmesinin ekonomik ve toplumsal güvenliğe olumsuz etkilerine dikkat çekilmiştir. Türkiye'nin hibrit çatışma konusundaki kırılganlıkları ve avantajları ortaya konularak çalışma bitirilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'nin siyasi, askerî, ekonomik ve toplumsal güvenliğinin Suriye İç Savaşı nedeniyle olumsuz etkilendiği ileri sürülmüştür.The main purpose of this study is to reveal the effects of hybrid conflicts in Syria on Turkey's security. First, the study starts with an effort to understand what the concept of conflict is and what it is not. Throughout this effort, it has been seen that there is no agreed upon definition of the concept of conflict. Following this determination, conflict began to be examined in the sense of International Relations. In this context, it has been revealed that the transformation of states' monopolies in the use of force, which began with the end of the Cold War, became fully evident with the September 11 attacks. The theoretical background of the study is also discussed at this stage. Neoclassical realism claims that major changes occurring in the international arena, such as the end of the Cold War and the September 11 attacks, create opportunities for actors, especially middle-sized powers. In addition, neoclassical realism argues that parameters such as leader perception, strategic culture, and state-society relations are also important when states make decisions regarding foreign policy. In this sense, neoclassical realism forms the theoretical framework of the thesis. Based on this, it was thought that the conflicts that occurred could no longer be understood from a conventional perspective. It has been stated that new types of war such as combined war, unlimited war and fourth generation war are the types of war considered in this context. In other conflicts it is argued that conventional forces operated in different areas of the battlefield, but were never fused or combined in combat. On the other hand, hybrid threats are argued to have a higher degree of operational and tactical coordination or fusion. Those who argue that hybrid conflict is not new claim that the nature of war/conflict has not changed and that only technology and cyber features are used intensively in hybrid conflict. According to Prussian general and military theorist Car von Clausewitz, author of the book "On War", each age has its own concept of war. In this sense, although it cannot be claimed that hybrid conflict changes the nature of war, it has been determined that it introduces innovations in tactics and techniques. From this point on, the reason and process of the hybridization of the Syrian Civil War has been tried to be revealed. It has been claimed that Syria, which has been dragged into civil conflict by problems in its political, social and economic structure, has turned into a hybrid conflict area with the participation of local, regional and global actors. Uncertainty, diffusion, tactical creativity and deterrence, which were identified as hybrid conflict parameters, were determined to be suitable for the Syrian Civil War. Within the scope of these parameters, the impact of the hybrid conflicts in Syria on Turkey's security, which is the main purpose of the study, were examined in detail. Within the framework of neoclassical realism, it has been claimed that Turkey's foreign policy decisions regarding the hybridized Syrian field have reached a point that could damage its organizational stability while aiming to increase Turkey's interests. An attempt has been made to reveal the political, social and economic effects of Syrian migration. It has been evaluated that if social harmony is not achieved between Turks and Syrians, the tension that may increase on both sides will be prone to provocation. Economically, attention has been drawn to the negative effects of poverty collapse on economic and social security. The study is concluded by revealing Turkey's vulnerabilities and advantages regarding hybrid conflict. As a result, it has been argued that Turkey's political, economic and social security has been negatively affected by the Syrian Civil War.