XIX. Yüzyıl Fakîhi Mısırlı Ahmed İbrâhim Bey’in Hayatı Eserleri ve İslam Hukukuna Katkısı

Abstract

Ahmed İbrâhim Bey (1874-1945) tarihleri arasında yaşamış modern dönemde İslam Hukuku’nun kanunlaştırma ve Kara Avrupası hukuk sistemine göre fıkıh birikimini düzenleme konusunda Mısır fıkıh ekolünün önde gelen simalarından birisidir. Hayatı boyunca çeşitli medreseler ve yükseköğretim kurumlarında İs- lam hukuku ve mukayeseli hukuk dersleri vermiştir. Özellikle yargılama usûl ve hukuku, aile hukuku (ahvâl-i şahsiyye), ticaret hukuku, vakıf ve miras hukuku dersleri okutmuştur Mısır medeni kanunu hazırlanırken kanunlaştırma komis- yonlarında yer almıştır. İslam hukuku yerine Batı hukukunun iktibas edilmesine karşı çıkmış, bütün mezhepleri yeni bir bakış açısıyla ele alıp inceleyerek İslam hukukuna yeni bir soluk getirmiştir. Güncel dinî ve hukukî sorunların halledi- lebilmesi için her İslam ülkesinde asrın ihtiyacı ve insanların maslahatlarını önceleyen, dört mezhebin dışında diğer mezhep ve fakihlerin ictihadlarını bilen, maslahat ve makâsıd çerçevesinde onlardan istifade eden âlimlerin yanı sıra iktisat, sosyoloji ve tıb gibi sair ilimlerde de mahir olan, sabit ve donuk fikirli olmayıp ufku açık takva ehli bir fıkıh heyetinin kurulmasının önemini ilk defa belirten âlimlerdendir. Yetiştirmiş olduğu Muhammed Ebu Zehre, Ali el-Ha- fif ve Abdülvehhab Hallâf gibi öğrencileri, telif ettiği eserler ve kaleme aldığı makaleleriyle İslam Hukukunda tecdid akımının öncülerinden kabul edilmiştir.

Ahmed Ibrahim Bey is an Egyptian scholar and one of the most prominent recent Islamic jurists. He is considered one of the few jurists trained by the Islamic Ummah in the modern era. Throughout his life, he taught Islamic law and com- parative law at various madrasahs and higher education institutions. In particular, he taught courses on trial procedure and law, family law (ahval-i personal law), commercial law, foundation and inheritance law. He took part in the codifica- tion commissions while the Egyptian civil code was being prepared. In order to solve current religious and legal problems, in every Islamic country, there are scholars who prioritize the needs of the century and the interests of the people, who know the ijtihads of other sects and jurists outside the four sects, and who benefit from them within the framework of interests and purposes, as well as economics, sociology and medicine, etc. He was accepted as one of the pioneers of the tajdid movement in Islamic Law with his students such as Muhammed Abu Zehre, Ali el-Hafif and Abdülvehhab Hallâf, the works he compiled and the articles he wrote.