Risâletü’l-hamevî’de İmam Hamevî’nin bazı fıkhî meselelerle ilgili değerlendirmeleri

Abstract

İmam Hamevî (ö. 1098/1687), üretken ve önemli bir Hanefî âlimidir. Kayıtlarda, İmam Hamevî’ye Risâletü’l-Hamevî adlı bir risale nisbet edilmektedir. Bu risalede, Hanefî fakihlere ait Kenzü’d-deḳāʾiḳ ve bazı şerhleriyle, el-Hidâye şerhu Bidâyeti’l-mübtedî, Dürerü’l-ḥükkâm fî şerḥi Ġureri’l-aḥkâm gibi önemli fıkıh kitaplarının asıl metinleriyle şerhleri arasındaki bazı konularda, bilgi ve usul kaynaklı tenakuzlara değinmiştir. Bunlar, ilk bakışta herkesin fark edemeyeceği ama sağlam bir hukuk mantığının süzgecinden kaçmayacak cinsten çelişkilerdir. İmam Hamevî’nin, tespit ettiği bu çelişkileri şöyle sıralamak mümkündür: Hanefî mezhebinin prensiplerine ters düşen içtihatlar, kelimelerin fıkhî ıstılah anlamları ve fiillerin harfi cerlerle kazandıkları anlamların ihmal edilmesi, âmm ve hâss ifadelerinin cümle içinde sıralanması ve bu sıralamada kullanılan atıf harflerine bağlı anlam inceliklerinin dikkate alınmaması bunlardan bazılarıdır. Bu gibi eksikliklerden dolayı Hanefî mezhebinin müftâ bih içtihatlarıyla şerhlerdeki yaklaşımlar çelişmektedir. Bazen de Hanefî mezhebiyle diğer mezhepler arasındaki ihtilaflı meselelerin sonucunu ilgilendiren hükmün kapsam ve sınırları doğru tespit edilemediğinden metin ve şerhler arasındaki çelişkili yaklaşımlar ortaya çıkmaktadır. Bu netice, Hanefi mezhebinin içtihatlarıyla diğer mezheplerin içtihatlarının birbirine karışmasına sebep olmaktadır. İşte İmam Hamevî, tespit ettiği bu tenakuzları dil ve Hanefî mezhebinin ilkeleri açısından değerlendirmiş ve yedi maddede toplayıp izah etmiştir.

Imām Hamawī (d. 1098/1687) is a productive and important Hanafi scholar. The records indicate that Hamavī is referred to have a treatise named Risālat al-Hamavī. In this treatise, he addresses some contradictions in terms of information and methodology on certain issues in important Hanafīd fiqh texts such as Kenzu al-dakāik and al-Hidāyah sharkhu Bidāyet alMubtedī, Durer al-ḥükkām fī sharkhi Durer al-ahkām with certain commanteries. These contradictions are of the kind that cannot be noticed by everyone at first glance, but will not escape the filter of a sound logic of law. It is possible to list some of these contradictions as determined by Imām Hamawī as follows: Ijtihads that contradict the principles of the Hanafi school of law, the legal meaning of the words and neglecting the meanings verbs gained with shibh sentences, the order of the meanings of the words in the sentence and the reference to these letters. As a result of such deficiencies, the approaches in the annotations contradict the mufta bih ictihad of the Hanafi school of law. Sometimes conflicting approaches between texts and commentaries emerge, as the scope and boundaries of the provision concerning the outcome of disputed issues between the Hanafī school of law and other schools cannot be determined correctly. This result leads to the confusion of the ijtihads of the Hanafī school of law and other schools. Imam Hamawī evaluated these contradictions in terms of language and the principles of Hanafī school of law and collected them in seven articles.

في هذه الرسالة، بعض النصوص الهامة لكتب الفقه ومعرفة بعض كتب الفقه الهامة، مثل كنزالدقائق وبعض التعليقات الت ي تنتمي إلى علماء حنفي، والنصوص الأصلية لكتب الفقه الهامة مثل الهداية في شرح بداية المبتدي، درر الحكام شرح غرر الأحكام وأشار إلى الصمود الإجرائي. هذه تناقضات في الجنس لا يمكن لأي شخص أن يلاحظها للوهلة الأولى ولكنه لن يفلت من تصفية منطق قانوني قوي. من الممكن سرد هذه التناقضات التي حددها الإمام حموي على النحو التالي: السوابق القضائية تتعارض مع مبادئ المذهب الحنفي، واحمال معاني الكلمات مع العبارات، والأفعال مع المعنى بالحرف و ترتيب لفظ العام والخاص في الجملة والنظرفي خفاياالاقتباس المستخدم في هذا الأمر. بعض منهم. بسبب هذه النواقص، تتناقض فتوي المرجوح والتفسيرات في الشروح في المذهب الحنفي. في بعض، لأنه لا يمكن تحديد نطاق وحدود البند المتعلق بنتيجة القضايا الخلافية بين المذهب الحنفي والطوائف الأخرى بشكل صحيح، تظهر مناهج متناقضة بين النص والشروح. تؤدي هنا بتقييم هذه الكلمات من حيث.هذه النتيجة إلى الخلط بين فقه المذهب الحنفي وفقه المذاهب الأخرى. قام الإمام حموي لغة ومبادئ الطائفة الحنفية وجمعها في سبع مقالات