Aile Sağlığı merkezine başvuran kronik hastalığı olan bireylerin depresyon düzeyleri ile hastalık yönetimi arasındaki ilişki ve etkileyen faktörler

Abstract

Araştırma, Aile Sağlığı Merkezine başvuran kronik hastalığı olan bireylerin depresyon düzeyleri ile hastalık öz yönetimi arasındaki ilişki ve etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışmanın örneklemini, Ocak-Mart 2020 tarihleri arasında Aile Sağlığı Merkezine başvuran 418 kronik hastalığı olan bireyler oluşturmaktadır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Beck Depresyon Envanteri (BDE)" ve "Kronik Hastalıklarda Öz Bakım Yönetimi Ölçeği" (SCMP-G) aracılığıyla toplanmıştır. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 62,1±5,73 olup %56,7'sinin kadın, %81,9'unun evli, %96,1'inin çocuğunun olduğu, %23,4'ünün ilkokul mezunu,%60,5'inin çalışmadığı tespit edilmiştir.Katılımcıların depresyon düzeyleri değerlendirildiğinde %16,5'inin minimal düzeyde depresyona, %12,7'sinin hafif düzeyde depresyona, %66,5'inin orta düzeyde depresyona ve %4,3'ünün ise şiddetli düzeyde depresyona sahip olduğu görülmüştür. BDE toplam puan ortalaması 18,56±6,82 olarak saptanmıştır. SCMP-G'nin toplam puan ortalaması 107,38±8,48, öz koruma alt boyutu için toplam puan ortalaması 61,21±8,48, sosyal koruma alt boyutu için toplam puan ortalaması 46,17±8,48bulunmuştur. Bekâr olanların,çalışmayanların, gelir durumu kötü olanların, aile tipi parçalanmış olanların, yalnız yaşayanların, sigara ve alkol kullananların depresyon düzeyi yüksek bulunmuştur.Kadınların, bekâr olanların, gelir durumu çok iyi olanların, anne, baba ve kardeşler ile yaşayanların, sigara ve alkol kullanmayanların SCMP-G puanları yüksektir.BDE ile SCMP-G arasında negatif yönlü orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir (r= -0,481; p=0,000).Kronik hastalığa sahip bireylerin orta düzeyde depresyon yaşadığı veöz bakım yönetimleri iyi olarak değerlendirilmiştir. Bireylerindepresyon düzeyleri arttıkça öz bakım yönetimlerinin azaldığı saptanmıştır.

The aim of the study was to evaluate the relationship between the depression levels and the self-care management, and the factors affecting individuals with chronic diseases applying to Family Health Centers. 418 individuals with chronic diseases presenting to FHCs between January-March 2020 constitute the sampling of this cross-sectional descriptive research. The data have been collected through "Personal Data Form", "Beck Depression Inventory (BDI)" and "Self-Care Management Scale in Chronic Illnesses (SCMP-G Questionnaire). The mean age of the participants was 62.1±5.73 and 56.7 % of them were female. 81.9% of the participants were married and 96.1% were with children. 23.4% of the participants were primary school graduates and 60.5% were not working. When the depression levels of the participants were evaluated, it was found that 16.5% of them suffered from low-grade depression, 12.7% from mild depression, 66.5% from moderate depression and 4.7% from severe depression. The BDI average was found to be 18.56±6.82 and the SCMP-G average was 107.38±8.48, and the averages for sub-scales were noted as 61.21±8.48 for self-care and 46.17±8.48 for social protection. The depression levels of the single, the unemployed, the individuals with low-incomes, the ones who live alone and the ones who smoke and drink are found to be high. Women, the single, the individuals with high incomes, the ones who live with their parents and siblings, non-smokers and teetotalers have scored high SCMP-G scores. A moderate negative relationship was identified between BDI and SCMP-G (r= -0,481; p=0,000).It has been detected that the individualswho have a chronicle disease live a medium-level depression and their self-care management has been considered in a good way. It has been detectedthat as the depression levels of individuals increase, their self-care management decrease.