Okul öncesi öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ve duygusal tepkisellik düzeylerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı okul öncesi öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ve duygusal tepkisellik düzeylerinin incelenmesidir. Bu temel amaç çerçevesinde, okul öncesi öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile duygusal tepkisellik düzeyleri arasında anlamlı ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Bunun yanında, okul öncesi öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ve duygusal tepkisellik düzeylerinin yaşa, sınıf düzeyine, gelir düzeyine, kardeş sayısına, okul öncesi öğretmenliği bölümünü seçme nedenine, yaşanılan yerleşim yerine, herhangi bir sporla ilgilenme durumuna ve algıladıkları ebeveyn tutumuna göre anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ilindeki bir vakıf üniversitesinde öğrenim görmekte olan 143 okul öncesi öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; ‘Kişisel Bilgi Formu’, ‘Duygusal Tepkisellik Ölçeği’ ve ‘Bilişsel Esneklik Envanteri’dir. Duygusal Tepkisellik Ölçeği Nock, Wedig, Holmberg ve Hooley (2008) tarafından geliştirilmiş; Seçer, Halmatov ve Gençdoğan (2013) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Bilişsel Esneklik Envanteri ise Dennis ve Wal (2010) tarafından geliştirilmiş; Sapmaz ve Doğan (2013) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. Verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS 20.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Öncelikle verilerin normal dağılım gösterip göstermediği tespit edilmiştir. Ardından dağılımın normallik durumuna uygun şekilde; Pearson Çarpım Moment Korelasyon Katsayısı Testi, Kruskal Wallis H Testi, Mann Whitney-U Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Bağımsız Grup T Testi kullanılarak veriler çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar şöyledir: Okul öncesi öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri arttıkça, duygusal tepkisellik düzeyleri azalmaktadır. Okul öncesi öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ve duygusal tepkisellik düzeyleri yaşa, sınıf düzeyine, kardeş sayısına, yaşanılan yerleşim yerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmazken; gelir düzeyine, okul öncesi öğretmenliği bölümünü seçme nedenine, herhangi bir sporla ilgilenme durumuna ve algılanan ebeveyn tutumuna göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır.

The main aim of this research was to examine the cognitive flexibility and emotional reactivity levels of preschool teacher candidates. Within the framework of this main aim, it was investigated whether there was a significant relationship between the cognitive flexibility and emotional reactivity levels of preschool teacher candidates. In addition, it was investigated that whether the cognitive flexibility and emotional reactivity levels of the preschool teacher candidates varied significantly by age, grade level, income level, number of siblings, reasons of choosing preschool teaching program, type of place they live in, state of being interested in any type of sport and parental attitude they perceive, or not. The relational screening model was used in the research. The study group of the research consists of 143 university students studying in the preschool teaching graduate program of the education faculty of a private university in Istanbul province. ‘Personal Information Form’, ‘Cognitive Flexibility Inventory’ and ‘Emotional Reactivity Scale’ were used as data collection tools in the research. The Emotional Reactivity Scale was developed by Nock, Wedig, Holmberg and Hooley (2008) and adapted to Turkish by Seçer, Halmatov and Gençdoğan (2013). The Cognitive Flexibility Inventory was developed by Dennis and Wal (2010) and adapted to Turkish by Sapmaz and Doğan (2013). The data were analyzed using the SPSS 20.0 program. First, it was determined whether the data showed normal distribution. Then, in accordance with the normality of the distribution; Pearson Product-Moment Correlation Coefficient Analysis, Kruskal Wallis H Test, Mann Whitney-U Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA) and Independent Group T Test were used to analyze the data. The results obtained from the research were as follows: As the cognitive flexibility level of preschool teacher candidates increases, emotional reactivity level of preschool teacher candidates decreases. The cognitive flexibility and emotional reactivity levels of the preschool teacher candidates did not vary significantly by age, grade level, number of sibling, type of place they live in; but varied significantly by income level, reasons of choosing preschool teaching program, state of being interested in any type of sport and parental attitude they perceive.