Günümüz Türkiye’sinde Tasavvufu Tenkit Amaçlı Yazılan Bazı Kitaplar Üzerine Bir Değerlendirme

Abstract

Tasavvuf, geçmişten günümüze toplumun çeşitli kesimleri nezdinde büyük bir etkiye sahip olmuştur. Bundan dolayıdır ki tasavvufun lehinde olduğu gibi aleyhinde de pek çok müstakil yayın neşredilmiştir. Gerek sûfîlerin kendi içlerinde birbirlerine karşı yaptıkları tenkitler gerekse diğer disiplinlerce sûfîlere yöneltilen eleştiriler önemli bir literatür oluşturmuştur. Günümüzde de tasavvufu eleştiren on beşi aşkın kitap halen kitapçılardan kolaylıkla temin edilebilmekte ve tasavvufa ilgi duyan yahut ona karşı bir pozisyonda duran çeşitli toplum kesimleri tarafından merakla okunmaktadır. Bu makalede farklı tasavvuf anlayışlarını ve sûfîleri tenkit gayesiyle günümüzde kaleme alınan bazı kitaplar üzerinde durulmuştur. Söz konusu çalışmalar kısaca tanıtılmış, sonrasında telif gayeleri, tenkit ettikleri temel konular ve metotları tetkik edilmiştir. Çalışmada tasavvufu tenkit eden yazarlar içerisinde ilahiyat alanında uzman akademisyenler olduğu gibi dini tahsile sahip olmayan kimseler de bulunmaktadır. Yine selefî zihniyete yakın isimlerin yanında belirli bir dönem tarikat faaliyetleri içerisinde yer almış yazarların da tecrübelerinden hareketle kitap neşrettikleri görülmüştür. Bunlara ilaveten bir de gazetecilerin belirli tarikatlar üzerinde yaptığı ve tasavvufu günümüzdeki liyakatsiz temsilcileri vasıtasıyla karalama adına önemli bir rol üstlenmiş araştırmalar vardır. Söz konusu kitaplardaki en büyük problemin yazarlarının tasavvuf ve genel olarak İslâmî ilimlere vukufiyeti problemi olduğu görülmüştür. Bunun yanında tasavvufu temsil eden günümüz mürşidlerinin önemli bir bölümünün liyakatsiz veya sahte şeyhlerden oluşması da bu eserlerdeki eleştirilerin sağlam bir temelden yoksun olduğunu göstermektedir.

Sufism is a science that has a great impact on society. It is for this reason that many independent publications have been published in favor of it as well as against it. Both the criticisms made by the Sufis against each other among themselves and the criticisms against the Sufis by other disciplines have constituted a significant literature. Today, more than fifteen books that criticize Sufism are still readily available from bookstores and are read with curiosity by various segments of society who are interested in or in a position against Sufism. In this article, certain books that criticize Sufis and different understandings of them and which can still be accessed in bookstores are discussed. These studies were briefly introduced, and afterwards the purpose of writing, the main issues and the methods they criticized were examined. Among the writers who criticize Sufism, there are scholars who specialize in theology, as well as people who do not have a religious collection. On the other hand, there are writers who have been involved in tariqa activities for a certain period in addition to the names close to the Salafi mentality. Besides these, certain journalists' research on certain tariqas has played an important role in defaming Sufism through its incompetent representatives today. It was seen that the biggest problem in the books in question was that the authors were inadequate about Sufism and Islamic sciences in general. In addition, it has been concluded that the fact that an important part of today's murshids representing Sufism is made up of unsatisfactory or false sheikhs negatively affects the interest in Sufism.