Medeniyetler güzergahı İpek Yolu'nun yeniden doğuşu

Abstract

İsmini Çinlilerin üretip kullandıkları, ihracata konu ettikleri ve dünyada ilgi uyandıran ipekten alan tarihi İpek Yolu, yüz yıllar boyunca Doğu Dünyası ile Orta Asya, Güney Asya, Batı Asya (modern zamanlardaki Ortadoğu) Kuzey Afrika ve Akdeniz üzerinden Avrupa’nın Atlantik kıyılarına uzanan geniş coğrafyada kültür, medeniyet, barış ve refah yolu olma işlevini yerine getirmiştir. İpekyolu, dünyanın bu havzaları arasında mal, bilgi, teknoloji ve kültürel değerlerin akışını sağlamış; bu yol üzerinde mamur kültür ve ticaret merkezleri olan şehirlerin kurulmasında önemli bir rol oynamıştır. İpek yolu Çin’in doğusundaki en uç noktasından başlayıp Kaşgar, Semerkant, Buhara, Rey, Hamedan, Tebriz, Bağdat gibi önemli medeniyet merkezlerinden ve Anadolu’nun önemli ticaret ve kültür merkezleri olan şehirlerinden geçerek İstanbul’da birleşen ve oradan da Avrupa’nın Atlantik kıyılarına ulaşan bu yol boyunca, yükleri taşıyan kervanlar sadece ticaretin gelişmesini değil, Asya ile Avrupa arasında günümüzde de izleri görülen kültür alışverişini de sağlamıştır. Avrupa’dan yola çıkanlar Yahudiliği, Hıristiyanlığı, Muslumanlığı, Şamanizmi, Zerdüştlüğü, kısacası tüm inançların izini sürebilir. Büyük İskender’in Avrupa’dan Asya’ya taşıdıkları ve izlediği yollar, kurduğu şehirler de ipek yolu güzergahındadır. Hz. Yusuf (AS) ın atıldığı kuyu, O’nu kuyudan çıkaran kervan ve topluluğun izi de ipek ve baharat yolu güzergahında bulunabilir. İpek yolunun baharat yoluyla kesişen güzergahları dikkate alındığında karasal alandaki Asya, Afrika ve Avrupa kıtaları arasındaki bu uzun güzergahla birlikte Büyük Okyanus, Hint Okyanusu ve Atlas Okyanusunu birleştiren kadim yol olarak dadeğerlendirilebilir. Tarih boyunca karadan ve denizden izi sürülen bu doğu-batı güzergahı 2013 yılının Ekim ayı sonunda tarih boyunca dünyanın en önemli medeniyetlerine başkentlik yapmış olan İstanbul’da devreye giren Marmaray ile demiryolu bağlantısının en önemli altyapısı gerçekleşmiş bulunmaktadır. Bu kitapta İpek Yolu’nun ilk çağlarda deve kervanlarından başlayan ve yaşadığımız dönemde Asya ile Avrupa kıtaları arasında sağlanan demiryolu (tren) bağlantısıyla taçlanan serüveni değişik boyutları ile uzmanları tarafından değerlendirilmektedir.