Duygusal emeği yordayan faktörler: Psikolojik iyi oluş, lider üye etkileşimi ve işe bağlılık

Abstract

Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin çeşitli demografik özellikleri göz önünde bulundurularak duygusal emek, psikolojik iyi oluş, lider-üye etkileşimi ve işe bağlılık düzeylerini belirlemek ve duygusal emek ile diğer değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Bağcılar ilçesinde bulunan ilkokul, ortaokul ve lise düzeylerindeki devlet okullarında görev yapan 332 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamada araç olarak, kişisel bilgi formu, "Duygusal Emek Ölçeği", "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği", "Lider-Üye Etkileşimi Ölçeği" ve "İşe Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken standart sapma, aritmetik ortalama, t testi, ANOVA testi, korelasyon ve regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın neticesinde, öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri orta, psikolojik iyi oluş, lider-üye etkileşimi ve işe bağlılık düzeyleri yüksek olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerde duygusal emek alt boyutlarından yüzeysel rol yapmanın cinsiyet ve kıdem yılına göre, doğal duyguların ise yalnızca cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna erişilmiştir. Duygusal emeğin medeni durum, yaş, okul türü ve eğitim değişkenleri açısından istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin psikolojik iyi oluş düzeyleri için demografik değişkenler açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin lider üye etkileşimlerinin cinsiyet ve okul türü değişkenlerine göre farklılaştığı ancak medeni durum, kıdem yılı, yaş ve eğitim değişkenleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin işe bağlılık düzeylerinin kıdem yılı değişkenine göre farklılaştığı bununla birlikte cinsiyet, medeni durum, yaş, okul türü ve eğitim değişkenleri açısından istatiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Duygusal emeğin alt boyutlarından; yüzeysel rol yapma ile lider üye etkileşimi arasında, derinlemesine rol yapma ve doğal duygular ile psikolojik iyi oluş, lider üye etkileşimi ve tüm alt boyutlarıyla birlikte işe bağlılık arasında pozitif yönde, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan çoklu regresyon analizi sonucunda psikolojik iyi oluş ve işe bağlılığın duygusal emeği anlamlı şekilde yordamadığı, lider üye etkileşiminin ise duygusal emeği anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Lider üye etkileşiminin duygusal emeğin %8'ini açıkladığı tespit edilmiştir.

The aim of this study is to determine the levels of emotional labor, psychological well-being, leader-member exchange and work engagement, and to reveal the relationship between emotional labor and other variables by considering the various demographic characteristics of teachers. The research was designed in relational screening model. The sample of the study consists of 332 teachers working in public schools at elementary, secondary and high school levels in Bagcilar district of Istanbul. In the research, personal information form, "Emotional Labor Scale", "Psychological Well-Being Scale", "Leader-Member Exchange Scale" and "Work Engagement Scale" were used as data collection tools. Standard deviation, arithmetic mean, t test, ANOVA test, correlation and regression analysis were used in the analysis of the data. As a result of the research, while the emotional labor levels of the teachers were determined as moderate, psychological well-being, leader-member exchange and work engagement levels were high. It has been concluded that one of the sub-dimension of emotional labor which is surface acting shows a significant difference according to gender and seniority year, and another sub-dimension which is genuine emotion differs only by gender. It was observed that emotional labor did not show a statistically significant difference in terms of marital status, age, school type and education variables. Moreover, there was no statistically significant difference in terms of demographic variables for psychological well-being levels of teachers. It was observed that leader-member exchange of teachers differed according to gender and school type variables but did not show a statistically significant difference in terms of marital status, seniority, age and education variables. It has been observed that teachers' level of work engagement varies according to the seniority year variable, but it does not show a statistically significant difference in terms of gender, marital status, age, school type and education variables. It has been concluded that there is a positive, low-level relationship between one of the sub-dimensions of emotional labor which is surface acting and leader-member exchange and other subdimensions which are deep acting and genuine emotion and psychological well-being, leader-member exchange and work engagement with all its sub-dimensions. In addition, as a result of multiple regression analysis, while psychological well-being and work engagement did not significantly predict emotional labor, leader-member exchange significantly predicted it. It was determined that the leader-member interaction explained 8% of emotional labor.