İslam hukukunda tahkim ve katılım bankalarında uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümü

Abstract

Bu çalışmanın amacı, faizsiz finans ilkelerine göre faaliyet gösteren Katılım bankalarının, kendileri ile paydaşları arasında çıkan uyuşmazlıkları, mevzuatı ihlal etmeden, tahkim yoluyla İslam hukukuna göre çözmelerinin mümkün olup olmadığını araştırmak ve tahkimin yararlarını ortaya koymaktır. Konunun analizi İslam hukuku ve Türk hukuku açısından yapılmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, her iki hukuk sisteminde tarafların iradelerine tabi meselelerde tahkimin cereyan ettiği tespit edilmiştir. Mevzuata göre, Katılım bankalarının çıkan veya çıkacak uyuşmazlıklarda tahkime gidebilmesi için sözleşmelerinde tahkim şartına yer vermeleri veya tahkim sözleşmesi düzenlemeleri gerekir. Taraflar, hakemlere uyuşmazlıkları hakkaniyet ve nasafet kurallarına göre çözme yetkisi tanıdıkları takdirde, uyuşmazlığı İslam hukukuna göre çözmelerine bir engel görünmemektedir. Araştırmada varılan diğer bir sonuç ise tahkim yargılamasının basit, çabuk, ucuz, gizli ve tarafların hakem ve hukuk seçilebilme haklarına sahip olmaları, tahkimin tercih edilmesini cazip kılmaktadır.

The aim of this Article is to study whether it is possible for Participation banks operating according to interest-free finance principles to apply Islamic law to the settlement of disputes between themselves and their stakeholders by arbitration in frame of the prevailing Turkish law and to demonstrate the benefits of arbitration. The subject is analyzed under Islamic law and Turkish law. It is concluded that arbitration is applicable to the disputes that are within the parties’ disposal in both legal systems. According to the Turkish legislation, the Participation banks must include an arbitration clause in their agreement or sign an arbitration agreement in order to settle disputes by arbitration. Moreover, if the Parties have expressly authorized arbitrators to decide disputes ‘ex aequo et bono’ and as ‘amiable compositeur’, then it does not appear any obstacle to arbitrators to settle disputes under Islamic law. Another result is that arbitration seems to be very attractive due to its simplicity, speed, cheapness, privacy and the parties have rights to choose arbitrators and law.