Fıkhî Açıdan Paya Dayalı Kitle Fonlaması

Abstract

Çalışmanın konusu, Ekim 2019 yılında resmiyet kazanan paya dayalı kitle fonlamasının, işleyişi dikkate alınarak İslam hukuku çerçevesi altında incelenmesidir. Paya dayalı kitle fonlaması, fon bulmada zorlanan girişimcilere yönelik geliştirilmiş bir finansman türüdür. Bu modelin asıl amacı, fon bulamayan girişimciye kitlelerden oluşan yatırımcılardan fon toplamaktır. Bununla beraber bu yatırımcılar, girişim şirketinin ihraç ettiği paylar ile şirkete ortak olmaktadırlar. Finansman, her girişimci için önemli bir unsuru teşkil etmektedir. Zira bu finansman ile söz konusu girişimci, projesini faaliyete geçirme fırsatını bulmaktadır. Ancak henüz tohum aşamasında olan bir girişimci, fon bulmada oldukça zorlanmaktadır. Zira kâr beklentisi her ne kadar yüksek olsa da risk mefhumu da aynı ölçüde yüksektir. Diğer taraftan mevcut portföylerini kullanarak kazanmak isteyen yatırımcılar ise farklı projelere yatırım yapmaktadırlar. Kimi az risk alarak az kazanmayı tercih ederken kimisi yüksek risk, dolayısıyla yüksek beklenti düşüncesi doğrultusunda yatırım yapmaktadır. Bu bakımdan konumuz olan paya dayalı kitle fonlaması, hem girişimciyi hem de yatırımcıyı buluşturmak amacıyla getirilmiştir. Ayrıca SPK, hem girişimci hem de yatırımcıları korumak amacıyla tebliğ yayımlamıştır. Bu modelin resmiyet kazanmasıyla platformlar, lisans alma sürecine girmiş bulunmakta; dolayısıyla bu modelin Türkiye’de uygulanmasına yönelik bir engel bulunmamaktadır. Paya dayalı kitle fonlaması gün geçtikçe dünyada daha çok girişimcilerin ve yatırımcıların ilgisini çekmiş ve bu modelin işlem hacmi beklentilerin üzerine çıkmıştır. Dolayısıyla bu modele olan ilgi artmış ve konu hakkında farklı çalışmalar yapılmıştır. Ancak söz konusu çalışmalarda konu, çoğunlukla medeni hukuk esas alınarak değerlendirilmiş, İslami boyut incelenmemiştir. Kanaatimizce paya dayalı kitle fonlamasının; güncel olması, faizsiz bir model olması ve İslam dünyasından insanların dikkatini çekmesi sebebiyle İslam hukuku açısından müstakil olarak yorumlanması gerekmektedir. Paya dayalı kitle fonlaması ülkeden ülkeye değişiklik arz etmektedir. Zira her ülkenin farklı mevzuatı bulunmaktadır. Bu çalışma sadece Türkiye için geçerli olan ve SPK tarafından Resmî Gazete’de yayımlanan mevzuat ile sınırlı tutulmuştur. Bu mevzuat ilk olarak 3 Ekim 2019 tarihinde 30907 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Paya Dayalı Kitle Fonlaması Tebliği” ile yürürlüğe girmişti. Ancak bazı değişikliklerden dolayı 27 Ekim 2021 tarihinde 31641 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Kitle Fonlaması Tebliği” bir öncekini yürürlükten kaldırmıştır. Dolayısıyla bu çalışmada en son yayımlanan tebliğ esas alınmıştır.