Sütün vazgeçilmez tadı; Maraş Dondurması

Abstract

İnsanoğlu dünyaya gelişiyle birlikte sütle beslenmeye başlar. İnsanın ilk gıdası anne sütüdür. Daha sonra diğer hayvansal kaynaklı sütler beslenmedeki yerini alır ve bu süreç yaşamın sonuna kadar devam eder. İnsanoğlunun yaklaşık 5000 yıldan beri süt tükettiği tarihsel kayıtlarda belirtilmektedir (Şahin, K.E, 2020). İnsanlık tarihi içerisinde sütün yaygın kullanımının çok eskiye dayanması muhtemelen tat ve lezzetinin güçlü olması yanında karıştırıldığı veya birlikte tüketildiği bir çok gıdayı lezzetlendirmesi ve iyileştirme gücüne sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Süt insanlığın beslenmesindeki tarihsel süreç de vazgeçilmez önem de yerini alırken, aynı süreç de sütün başka ürünlere dönüştürüldüğünü görmekteyiz. Bunlar arasında geleneksel süt ürünleri; yoğurt, kefir, kımız sayılabilir. Bilim ve teknolojideki gelişmeye paralel olarak sosyal yaşamın değişmesi ile birlikte yeni süt ürünleri geliştirilmiştir (Anona, 2002). Bunlar; sütlü tatlılar, tereyağı, kaymak, peynir, dondurma gibi ürünlerdir. Sütün değerli bir gıda olması bileşiminin dengeli ve zengin besinsel içeriğe sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Bileşimi elde edildiği canlı türüne göre değişmekle birlikte ortalama 1 litre sütte 36 gram süt yağı, 38 gram protein, 52 gram karbonhidrat, 7 gram mineral maddeler ve suda ve yağda çözünen vitaminler bulunmaktadır. Süt proteinlerin yapı taşı olan amino asitleri yüksek oranda içermektedir. Özellikle esansiyel amino asitleri yeterli oranda içermesi nedeniyle süt proteinlerinin besinsel değeri yüksektir. Ayrıca süt çok önemli vitamin ve mineral madde kaynağıdır. Kemik matriksinin oluşmasında büyük işlev gören kalsiyum (Ca) ve fosfor(P) minerallerini yüksek oranda içermektedir. Bununla birlikte, yağda eriyen A, D, E, K vitaminlerini ve B grubu vitaminleri içinde önemli bir besin kaynağıdır. Sütün içeriğinde bulunan bazı besin öğelerinden laktoz ve kazein gibi bileşenler süt dışında hiçbir gıda maddesinde bulunmamaktadır (Anonb, 2018; Demiral. F, Sağdıç. O, 2018, Yıldız, M. 2022).