Mimaride malzemelerin algısal farklılıklarının değerlendirilmesi

Abstract

19. yy. öncesinde, mimari pratikte kullanılan malzemelerin, yapının formu ve fonksiyonuyla ilişkili olduğu, taş, ahşap gibi geleneksel yapı malzemelerinin avantajları ve dezavantajlarıyla kullanıldığı görülmektedir. Teknolojiyle birlikte malzeme biliminin gelişmesi, mimarların tasarımlarına uygun malzeme özelliklerinin değişebilir ve dönüşebilir olmasına olanak sağlamıştır. Bu anlamıyla malzeme, teknolojik müdahalelerle farklı algısal boyutlarda değerlendirilmeye başlanmıştır. Bu araştırmada, algı ve algılamayı etkileyen faktörlerden yararlanılarak, mimari tasarım ve pratiğin temelini oluşturan yapı malzemeleriyle güncel yapı malzemelerinin, kullanıcı tarafından algılanması arasındaki farklılıklar incelenerek değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında; doğal taş, ahşap, beton, tuğla ve metal malzemelerin taklitleri üzerinden karşılaştırılması yapılmıştır. Taklit malzemelerin hedefinde, mekân kullanıcısının öncelikli olarak görsel algısında özgün malzeme algısı yaratmak vardır. Genel hatlarıyla kullanıcının algılama sürecinde, çevreden gelen uyaranların, beş duyu organı vasıtasıyla bedene aktarılması ve algılama merkezinde değerlendirilmesi söz konusudur. Kullanıcı izlenimleriyle daha önce tecrübe ettiği özgün malzemeleri, taklit malzemelerle algılama merkezinde karşılaştırma sürecine sokmakta ancak bu sırada bir çatışma yaşamaktadır. Taklit malzemelerin, bütüncül algıda özgün malzemelerin yerini alamamasına rağmen hem mimar hem de kullanıcılar tarafından tercih edilmesinin birçok sebebi olduğu görülmektedir. Bu malzemeler, alternatif çözümleri, fiyat performansını, uygulama kolaylığını ve çeşitliliği de beraberinde getirmektedir. Fakat ürün çokluğundan dolayı seçim zorluğu, hızlı ve toplu üretim süreçleriyle birlikte gelen standartlaşma, alternatif çözümlerin mimarı tasarımın merkezinden uzaklaştırması gibi dezavantajlar mimari tasarım sorunu olarak malzemeyi saf dışı bırakmaktadır. Araştırmanın çerçevesi, malzemelerin teknolojiyle birlikte gelişeceği, fakat mimarın tasarım sürecinde malzemenin kendisiyle bağlantılı kalması ve kullanıcının özgün malzeme algılamasında yaratılan çatışma sorunsalına bir ara kesit oluşturulabileceği kanısı üzerinden genişletilmiştir.

Before 19th century, it’s known that the materials used in architectural practice have been related to the form and function of the building and traditional building materials such as stone and wood have been used with the advantages and disadvantages. By means of technology, the development of material science has enabled the material properties which are appropriate for architects’ designs to be changeable and adaptable. Thus, materials used in architecture have acquired a new perceptual dimensions. In this research, it has been evaluated the differences between the building materials which are the basis of architectural design and practice and the user’s perception of the current building materials by utilising the perception and the factors which affect it. In the scope of the research, natural stone, wood, concrete, brick and metal have been compared with their imitations. The aim of the imitation materials is to create an original material perception in the user’s visual perception firstly. The user put the imitation materials and the original materials, which he has experienced through his impressions before, into the comparison process in the perceptional center, however he has a conflict at that time. The framework of the research is expanded on the assumption that materials will develop by means of technology but the architect should be linked to the material itself during the design process and a cross section can be created for the problematic conflict created in the user’s original material perception.