Türk-İslam medeniyetinde değerlerin inşası ve değerleri taşıyan bir form olarak nevruz

Abstract

GİRİŞ: İslam Medeniyeti tarihine baktığımızda İslam’ın, müminlerin kişisel ve toplumsal hayat alanlarını bir nakış gibi ince ince dokuduğunu görürüz. Tarih boyunca İslam’ın inanç esasları, ibadetleri ve ahlaki değerleri müslüman toplumların iliklerine işlemiş, bu medeniyetin içinde yetişen büyük şahsiyetler, on dört asırlık köklü bir medeniyetin hem mimarı hem ustası hem de işçisi olmuşlardır. İslam Medeniyeti’nin üstünde yükseldiği değerler, ezelden ebede insan fıtratına ve tabiatına uygun, her türlü ifrat ve tefritten uzak bir orta yol değerleri olmuştur. Öyle ki bu medeniyet içinde Ebu Hanife, İmam Şâfi’, Pîri Reis, Ali Kuşçu, İbn Sina, Gazâli, Mevlânâ Celâleddîn, Sultan Alparslan, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman, Fatih Sultan Mehmet, Mimar Sinan, İbn Arabi, İmam Rabbani, İbn Haldun, Kâtip Çelebi, Ahmet Yesevî ve adını burada sayamadığımız binlerce irfan önderleri vardır. Hazreti Peygamber’in bizzat terbiyesinden geçen sahabe nesli ve bu erdemli şahsiyetlerin eksilmeyen ışığı ve enerjisi informal bir öğretim ve terbiye ile nesilden nesile aktarılarak devam etmiştir. Zira Uzak Doğu’dan Kafkaslara; Orta Asya’dan Afrika’ya bütün İslam coğrafyasında insanlığın, adını şükranla andığı daha nice fazilet abidesi şahsiyetin yetişmesi bir tesadüf değildir. Bir toplumun inanç esasları, ibadetleri, ahlaki kuralları, örf ve ananeleri ve diğer kültürel unsurlar o toplumun temel değerlerini oluşturur. Bütün bu değerler ilâhi kaynaktan beslendiğinde insanlık tarihinin en güçlü bir faziletler medeniyetini yeniden inşa edecek dinamikler ortaya çıkar. Bu dinamiklerin ve potansiyellerin toplumsal bir aksiyonla nasıl erdemlere çevrileceği ise bir eğitim ve kültürlenme meselesidir. Yani bütün değerlerin toplumsal faziletlere ve kişisel erdemlere dönüşeceği sorusu her zaman formal ve informal eğitimin en önemli konusu olmuştur.İnsanın eğitimi zordur, nefislerin terbiyesi güçtür. Hele hedefimiz ahlaki erdemler kazanmış sağlam karakterli şahsiyetler olmak veya yetiştirmekse bu çok daha uzun ve zahmetli bir süreç gerektirir. İnsanın eğitimi doğumundan ölümüne kadar devam edeceği gibi hiçbir devreyi bir diğerine yani bebekliği, çocukluğa veya gençliği yetişkinliğe tercih lüksü de yoktur. Çünkü karakterin eğitimi hayatın her safhasını kuşatır ve bir devamlılık arz eder. İnsan, başında mı yoksa sonunda mı olduğunu bilmediği bir hayatın, herhangi bir dilimini önemsiz sayma lüksüne sahip değildir. Değerler eğitimi ve öğretimi bakımından her dönem, şimdiki dönem kadar; her ortam şimdiki ortam, her fırsat ise son fırsat kadar çok değerlidir. Bir başka ifadeyle hayatın herhangi bir diliminin kıymeti, insanın onu değerlendirebildiği nispettedir. Tabii ki bu, erken çocukluk dönemlerinde karakterleri terbiye etmenin çok daha kolay ve etkili olduğu gerçeğini gözardı etmeyi gerektirmez...