İsmail Hakkı Bursevi'nin Ruhu'l Beyan isimli tefsirinde muhabbet

Abstract

Muhabbet, tasavvufun temel kavramlarından birisidir. Çünkü mutasavvıflara göre muhabbet, varlıkların yaratılış sebebi olup, âlemler içinde sevgiye yabancı bir zerre dahi yoktur. Fakat her yaratılanın sevgi kabiliyeti farklıdır. Bu sebepten dolayı, sûfîler kendi şahsi idraki ve içinde bulunduğu duruma göre muhabbetin tarifini yapmış bunun sonucu olarak da, birbirinden farklı muhabbet tarifleri ortaya çıkmıştır. Kur'ân'da muhabbet üzerinde önemle durulmuş ve muhabbetin dini hayatın temeli ve aslî unsuru olduğu belirtilmiştir. Nitekim Kur'ân bütünlüğü içerisinde muhabbet kavramı incelendiği zaman, dini duyguların temelini muhabbetin oluşturduğu görülmektedir. Dinî hasletler ve ahlâkî erdemler muhabbetin meyvesidir. Aynı zamanda Kur'ân'da, muhabbetin iki boyutuna dikkat çekilerek Allah'ın kulunu sevmesi ve kulun Allah'ı sevmesi şeklinde ifade edilmiştir. İsmâil Hakkı Bursevî'nin Rûhu'l Beyân isimli tefsirinde ilgili âyetler bağlamında muhabbet hakkında zengin açıklamalar yaptığı görülmektedir. Bursevî'ye göre muhabbet; gönlün gördüğü kemâl sebebiyle bir şeye meyletmesidir. İnsan, hakiki kemâlin Allah'a mahsus olduğunu bildiği, kendinde ve başkasında gördüğü kemâlin de Allah'dan ve Allah'ın yardımıyla olduğunu idrâk ettiği müddetçe muhabbeti ancak Allah'a olacaktır. Diğer sûfîler gibi Bursevî de Allah'ın âlemi var etmesinin asıl sebebinin muhabbet olduğu görüşündedir.

Love is one of the fundamental elements of Sufism. Because according to the Sufi's, love is the reason for the creation of beings and there's not even a particle in the worlds that is unfamiliar to love. Since each creature's ability to love is different, each Sufi made a description of the love according to his personal perception and situation. Indeed, as a result, various different descriptions of love emerged. In the Quran it is emphasized that love is the basis and essential element of religious life. As a matter of fact, when the concept of love is examined in Qoran's integrity, it is seen that love is the basis of religious feelings. At the same time it is expressed in the Quran by drawing attention to the two dimensions of love which are Allah's love for his servant and servant's love for Allah. In Ismail Hakki Bursevi's work named Rûhu'l Beyân, it is seen that he made rich statements about love in the context of related verses in Quran. According to Bursevi, love is the inclination of heart to something because of the perfection the heart sees. Ismail Hakkı Bursevi, like other sufis, thinks that the main reason why Allah created the universe is love.