Alternatif Eğitim Yaklaşımları Bağlamında Okul Öncesi Eğitimin Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’de okul öncesi eğitimde hâlihazırda kullanılmakta olan MEB Okul Öncesi Eğitim Programı (2024) kısaca açıklanarak programın özellikleri belirtilmiştir. Ardından “STEM”, “P4C”, “Orman Okulu” ve “Ayrımcılık Karşıtı Eğitim” yaklaşımları açıklanmış ve bu yaklaşımların Türkiye’de okul öncesi eğitimde uygulanma durumlarına ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Ayrıca, MEB Okul Öncesi Eğitim Programında (2024) yer alan “kazanımlar ve göstergeler”de bu yaklaşımların ön plana çıkardığı özelliklere yer verme durumu değerlendirilerek tablolar halinde sunulmuştur. Türkiye’de okul öncesi eğitim, MEB’e bağlı resmî ve özel anaokulu ve ana sınıflarında uygulan maktadır. Bu kurumlarda MEB Okul Öncesi Eğitim Programı (2024) esas alınmakla birlikte, bazı larında programın “eklektik” ve “esnek” olması özelliklerinden yararlanılarak alternatif eğitim yak laşımlarına uygun uygulamalar da yürütülmektedir. Alternatif eğitim yaklaşımları, devlet tarafından sağlanan millî eğitim sistemi dışında gelişen, ge nellikle yenilikçi ve çocukların bireysel ilgi ve ihtiyaçlarını esas alan, esnek bir programa sahip olan farklı öğrenme yaklaşımlarını tanımlar. Alternatif okullar; eğitimin kapsayıcılık, gereklilik ve demokrasi gibi amaçlarına ulaşılmasında önemli rol oynamaktadırlar (Kaya & Gündüz, 2015). Al ternatif eğitim yaklaşımlarına dayalı eğitim programları dünyada yaygın olarak uygulanmakta ve okul öncesi eğitimde bu yaklaşımları temel alan eğitim uygulamaları artmaktadır. 21. yüzyılda değişen dünya koşullarına adapte olabilmek ve hatta değişime yön verebilmek için; içinde bulunduğu çağı doğru anlayabilen, toplumun ihtiyaçlarını analiz edebilen, inovatif düşü nebilen, bilgiye kolay ve hızlı erişebilen ve hayat boyu öğrenmeyi (life-long learning) yaşam biçimi haline getirebilmiş, çağın gereksinimlerine cevap verebilecek niteliklere sahip fertler yetiştirmek gerekmektedir. Bu da eğitim sisteminin 21. yüzyıl becerilerini edindirmeye uygun hâle getirilme siyle olur (Uçak & Erdem, 2020). Yapılan çalışmalar; beceri gelişimin 0-6 yaşta başlayıp birikimli olarak ilerlediğini, bu nedenle 21. yüzyıl becerilerinin programlara okul öncesi döneminden itiba ren entegre edilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır (OECD, 2020).