Eğitimde eşitsizlikle başa çıkmak uzman görüşleri temelinde eğitim sistemi ve politikalarının analizi

Abstract

Bu araştırma, Türk eğitim sisteminde karşılaşılan mevcut eşitsizlik alanlarını ve eğitim politikalarını uzman görüşleri çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada politika analizi yöntemi doküman analizi ve uzman görüşlerine dayalı olarak kullanılmıştır. Türkiye'de eğitim alanına etki eden genel eşitsizlik alanlarının, eşitsizlik sebeplerinin ve çözüm önerilerinin tartışıldığı çalışmada eğitim politikalarında eşitsizliklerin ele alınışı eğitim uzmanları perspektifinden analiz edilmektedir. Araştırmada Türkiye'deki eğitim ve eşitsizlikler konusu nitel metodolojiye dayalı olarak üç veri toplama tekniği çerçevesinde ele alınmaktadır. İlk olarak Türkiye'de yapılan eğitim ve eşitsizlik çalışmalarının literatür taraması yapılarak bu aşamada veri toplama aracı olarak doküman analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular "Okul ve Akademik Başarı Eşitsizliği", "Bölgeler Arası Eşitsizlik", "Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği", "Özel Okullaşmanın Artışı", "Ailenin Sosyoekonomik Statüsünün Yansımaları", "Okul Türü Farklılaşması" şeklinde altı tematik başlıkta sunulmuştur. İkinci olarak politika analiz yöntemlerinden durum analizi deseni kullanılmıştır. Eğitim politikaları eşitsizlik perspektifinde tartışılarak araştırmamın kapsamındaki dokümanlardan elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Eğitim politikaları T.C. Anayasası, Millî Eğitim Temel Kanunu, Onuncu ve On Birinci Kalkınma Planları ile bu iki kalkınma planının öncesinde oluşturulan Eğitim Sisteminin Kalitesinin Arttırılması Özel İhtisas Komisyon Raporları ve 2023 Eğitim Vizyon Raporu ile sınırlandırılmıştır. Son olarak ise yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. 12 eğitim uzmanı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş olup elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde Türk eğitim sisteminde yaşanan eşitsizliklerin tezahürleri ortaya konularak eğitim politikalarının eşitsizlikleri gidermede veya mevcut eşitsizlikleri üretmede ne gibi bir etkiye sahip olduğu tartışılarak yorumlanmıştır.Present research aims to analyze current issues of inequalities and educational policies through professionals' perspectives. The methodologies of policy analysis are conducted based on document analysis and the professionals' assessments. This study, which discusses general inequality issues and the reasons lying behind them that also impact the education in Turkey, as well as the possible solutions to the problem also ventures to analyze the way the inequalities are handled in the educational policies based on the educational professionals' views. Present research tackles with the issue of equalities in education in three phases. Initial phase thematically analyzes the studies so far conducted, which were obtained via the method of document analysis. The collected data is presented under the six thematic subtitles, which are as follows: "Schools and Academic Success Inequality", "Inequality between the Regions", "Social Gender Inequality", "Rise of Private Schools", "Impacts of Families' Socioeconomic Status", "Disparity within School Types". In the second phase of this present research, educational policies are discussed within the frame of inequalities using case study, one of the qualitative policy analysis methods. Educational policies are limited to the Constitution of Turkish Republic, National Education Basic Law, Tenth and Twelfth Development Plans and the Commission Expertise Reports for Increase in Education Quality, as well as the 2023 Educational Vision Report. Lastly, the third phase of this research includes descriptive analysis of the data collected through the interviews with the twelve educational professionals. As a result of the final data, presenting the manifestation of inequalities within the Turkish educational system, the current educational policies are assessed in ways they are useful to overcome or generate the present inequalities.