Katılım bankalarında ortaklığa dayalı finansman yöntemleri ve yeni bir bankacılık modeli önerisi

Abstract

Son yıllarda Türkiye'deki katılım bankacılığının büyüme performansı ve pazar payı sıkça tartışılmakta, mevcut katılım bankalarının büyüme performansı eleştiri konusu yapılmakta, pazar payının artırılmasına yönelik çeşitli görüş ve öneriler sunulmaktadır. Bu önerilerden biri de katılım bankalarının fon kullandırma yöntemlerinin değiştirilmesi ve geliştirilmesine yöneliktir. Bu çalışmanın amacı mevcut katılım bankacılığının fon kullandırım yöntemlerini incelemek, bu yöntemlerden ortaklığa dayalı fon kullandırım ürünleri olan mudarebe ve müşareke ürününün uygulama imkanlarını ve sorunlarını ortaya koymaktadır. Araştırmada yöntem olarak birinci aşamada literatür analizi kullanılmış, konuyla ilgili yerli ve yabancı yayınlar incelenmiş ve değerlendirilmiştir. İkinci olarak anket yöntemi kullanılmış, katılım bankaları çalışanları ve sektör ilgilileri ile Katılım Bankasıyla çalışan şirketler, iki ayrı ankette araştırma konusu yapılmıştır. Çalışmamızın literatüre katkısı, ortaklığa dayalı finansman yöntemlerinin mevcut katılım bankacılığı dışında yeni bir bankacılık modeli ile yapılmasına yönelik öneriyle birlikte hem katılım bankalarının hem de şirketlerin anket yöntemiyle aynı çalışmada ele alınmış olmasıdır. Bu çalışma sonucunda katılım bankacılığı sektöründe mevcut şartlarda ortaklığa dayalı fon kullandırım yöntemlerinin istenilen düzeyde gelişme gösteremeyeceği literatür çalışmaları ve anket sonuçlarıyla ortaya konulmuştur. Bu ürünlerin sağlıklı şekilde uygulanabilmesi için mevcut katılım bankacılığı modelinden ziyade yatırım bankacılığı modelinin daha uygun olduğu tespiti yapılmış ve bu çerçevede yeni bir bankacılık modeli önerisi getirilmiştir. Önerisini yaptığımız ve çalışmamızda detaylarını ortaya koyduğumuz ortaklığa dayalı yatırım bankacılığı (Ortak Yatırım Bankası) modeli, katılım bankalarına göre ortaklık finansmanı ürünlerini uygulama konusunda daha başarılı olacaktır. Bu yapı ortaklığa dayalı finansman modelinin uygulanmasında ortaya çıkan sorunlara önemli ölçüde çözüm getirerek, katılım bankacılığı ile birlikte katılım finans ekosisteminin tamamlayıcısı ve önemli bir ayağını teşkil edecektir.

In recent years, the growth performance and market share of participation banking in Turkey have been frequently discussed, the growth performance of existing participation banks has been criticized, and various opinions and suggestions have been presented to increase the market share. One of these suggestions is to change and improve the fund allocation methods of participation banks. The aim of this study is to examine the fund allocation methods of the current participation banking, and to reveal the application possibilities and problems of mudaraba and musharake products, which are partnership-based fund allocation products. In the first stage, literature analysis was used as a method in the research, and domestic and foreign publications related to the subject were examined and evaluated. Secondly, the survey method was used, and the employees of the participation banks and the sector stakeholders and the companies working with the Participation Bank were researched in two separate surveys. The contribution of our study to the literature is that both participation banks and companies are discussed in the same study with the survey method, together with the proposal to make partnership-based financing methods with a new banking model other than the existing participation banking. As a result of this study, it has been revealed by literature studies and survey results that partnership-based fund allocation methods cannot develop at the desired level in the current conditions in the participation banking sector. It has been determined that the investment banking model is more suitable than the current participation banking model for the healthy implementation of these products, and a new banking model has been proposed within this framework. The partnership-based investment banking (Joint Investment Bank) model, which we proposed and detailed in our study, will be more successful in implementing partnership finance products than participation banks. This structure will provide significant solutions to the problems that arise in the implementation of the partnership-based financing model, and will constitute an integral and important pillar of the participation finance ecosystem together with participation banking.