Türkiye’de Erken İslam Mimarisi Eğitimindeki Kaynakların Yetersizliği Sorunu –III Örnek 11-16

Abstract

İlâhiyat Fakülteleri ve İslâmî İlimler Fakültelerinin müfredatında bulunan İslâm Sanatları Tarihi derslerinin ilk haftalarında işlenen Erken İslâm Mimarisi alanında yetmiş yılı aşkın bir süredir yazılı ve görsel malzeme sorunu yaşanmaktadır. 1950’lerde bu soruna yabancı dil bilen birkaç hocanın Avrupa dillerinden yaptıkları özet tercüme yayınlar yoluyla çözüm bulunmaya çalışılarak günümüze kadar mevcut birkaç kaynak kitap ve ansiklopedi maddeleri yoluyla dersler devam ettirilmiştir. Ancak özellikle iki binli yıllardan itibaren Erken İslâm Mimarisi alanıyla ilgili az sayıda da olsa farklı araştırmaların yayınlanmış ve bu alanla ilgili önceki yıllarda yapılmış yayınlar ile ansiklopedi maddelerinde verilen bilgilerde tutarsızlıklar sorgulanmaya başlanmıştır. Buna ilave olarak bazı mutedil Avrupalı oryantalistlerin yayınları da önceki bazı erken İslâm mimarisine olumsuz yaklaşan oryantalistlerin yayınlarındaki çelişkileri ortaya koymuş olması bu alana ilginin artmasına yardımcı olmuştur. Bunun sonucu olarak bu alanla ilgili ilave çeşitli yardımcı yayınlar yapılmaya veya bazı Türk İslâm Mimarisi ile ilgili yayınların ön kısmında erken İslâm mimarisi eserleri hakkında bilgi ve görsellere yer verilmeye başlanmıştır. Bu tür yeni bilgi ve görsellerin yayılmaya başlamasıyla da önceki yardımcı kaynaklarda önemli bilgi ve görsel hataları bulunduğu netlik kazanmıştır. Seri halinde düzenlenen makalelerin ilk ikisinde on önemli yayının konuyla ilgili içerikleri tanıtılmıştı. Serinin üçüncüsü olan bu araştırma makalesinde ise Türkiye’de bu alanda yapılmış üçüncü grup altı önemli yayının muhtevalarında mevcut olan eksikler ile oryantalist etkileri bu alandaki son güncel bilgiler ışığında karşılaştırmalı olarak incelenerek akademisyen ve genç araştırmacıların dikkatine sunulmuştur.

In the 1950s, solution to lack of resource materials in field of Early Muslim Architecture lessons in higher education was tried to be solved by using the summarised translations prepared by few lecturers. However, especially since the turn of the year two thousand, due to the inconsistencies in the information spread by the mix publications as weel as publications made in 50s-70s regarding this field have begun to be questioned. In addition, the publications of some moderate European orientalists revealed the contradictions in the publications of some previous orientalists who also had a kind of a negative approach to early Islamic architecture, which paved the way for increased interest in this field. As a result, various new and additional publications related to this field began to come out, also the information and visuals about early Islamic architectural works began to be included in initial pages of some publications regarding Turkish Islamic architecture. As such new information and visuals began to spread, it became clearer that there were some information errors in previous auxiliary sources. In the first two of the articles, organised as a series, the relevant contents of ten important publications had been examined. In this tihird research article, the deficiencies in the contents of the third group of six important publications in this field in Turkey regarding thier short comings and influence of orientalists are comparatively examined in the light of the latest information presented to the attention of academicians and young researchers.