İslam Tasavvuf Düşüncesinin Teşekkülü

Abstract

Eser, hicri ilk üç asırda Sünni tasavvufun oluşum ve gelişimini konu edinmektedir. Tasavvufi düşünce yapısı dört mesele üzerinden incelenmiştir. Bunlar; tasavvufun temelleri, tarihi serüven, kavramlar ve nazariyeler, tasavvufun problemleridir. Eser, TÜBİTAK’ın desteğiyle bir proje kapsamında hazırlanmıştır. Tasavvuf tarihi ders kitaplarına benzer tasarlanmış olsa da eseri benzerlerinden ayıran yön, içerikte dönemin düşünce yapısının öne çıkarılmasıdır. Bunu yapılırken öncelikle kadim dinlerde mistik kültürler ele alınmış, İslam tasavvufundan ayrılan yönlerine değinilmiştir. Tasavvuf mekteplerinin içinde doğup geliştikleri bölgelerdeki geleneklerden etkilenmeleri neticesiyle farklılaştıkları ve bu sebeple tasavvuf yerine fütüvvet ve melâmet gibi terimlerin kullanıldığı vurgulanmıştır. Bu iki kavram ayrıca ele alınırken tasavvufla farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Müellif, daha önceki araştırmalarında yer verdiği ve bulunduğumuz coğrafyada az bilinen Nifferi ve İbn Meserre gibi sûfilere de değinmiştir. Bu iki ismin, Mısır ve Endülüs tasavvuf mekteplerinin anlaşılmasında faydalı olacağı düşüncesindedir.