Ahmet Kemal Paşa ve Osmanlı Eğitiminin Kamu Yönetimine Geçme Sürecindeki Rolü

Abstract

Ahmet Kemal Paşa 1808-1887 yılları arasında yaşamış, öğretmenlik, müdürlük, maarif ve evkaf nazırlıkları ve başkaca kamu görevlerin de bulunmuş bir devlet adamıdır. Paşa; Fransızca, Almanca, Farsça ve Arapça gibi hem doğu hem de batı kültürlerine ait diller bilen ve kendini ilmi olarak yetiştirmiş bir şahsiyettir. 1824 tarihli ilköğretim zorunluluğunu içeren padişah fermanından 1924’teki Tevhid-i Tedri sat Kanunu’na kadar eğitim faaliyetlerinin vakıflardan alınarak kamu yönetimine geçirilmesi ve etkin denetime tabi tutulmasında Ahmet Kemal Paşa'nın büyük rolü olmuştur. Tarama modeliyle tasarlanmış olup belge analizine dayanan bu çalışmada paşanın bu rolü ve uygula maları ortaya konmaktadır. Başta Osmanlı arşivi olmak üzere kronik ler ve dönem gazeteleri gibi birincil kaynaklar ile konuyla ilgili ikincil kaynaklar incelenerek analiz edilmiştir.