Kabul ve Kararlılık Terapisi Temelli Psikoeğitim Programının Annelerin Öz-Şefkat ve Psikolojik Esneklik Düzeylerine Etkisi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 4-6 yaş aralığında çocuğu olan çalışmayan annelere yönelik olarak geliştirilen Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli öz-şefkat psikoeğitim programının, annelerin öz-şefkat ve psikolojik esneklik düzeylerine etkisini incelemektir. Yarı deneysel desenle yürütülen çalışmada, İstanbul ili Başakşehir ilçesinde ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 30 gönüllü anne, 15 kişilik deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna sekiz hafta boyunca Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli öz-şefkat psikoeğitim programı uygulanmış, kontrol grubuna müdahalede bulunulmamıştır. Veri toplama aracı olarak Öz-Şefkat Ölçeği ve Psikolojik Esneklik Ölçeği kullanılmış; ölçümler program öncesi (ön test), dördüncü oturum sonrası (ara test) ve program sonunda (son test) uygulanmıştır. Veriler, MANOVA ve tekrarlı ölçümler için iki faktörlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular, deney grubundaki katılımcıların öz-şefkat ve psikolojik esneklik düzeylerinde anlamlı artışlar olduğunu göstermiştir. Öz-şefkat puanlarında zaman, grup ve etkileşim değişkenlerinin tümü anlamlı bulunurken, psikolojik esneklik puanlarında da deney grubu lehine anlamlı farklılık saptanmıştır. Psikolojik esnekliğin alt boyutları değerlendirildiğinde; “bilişsel ayrışma”, “bağlamsal benlik”, “değerler ve değerler doğrultusunda davranış” alt boyutları anlamlı düzeyde gelişim gösterirken, “an ile temas” ve “kabul” alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik görülmemiştir. Ayrıca, programın katılımcılar üzerindeki etkilerini derinlemesine incelemek amacıyla nitel veri toplanmış ve bulgular içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli öz-şefkat psikoeğitim programının annelerin öz-şefkat ve psikolojik esneklik becerilerini destekleyici etkisini ortaya koymakta; bu tür yapılandırılmış müdahalelerin ebeveyn destek programlarında etkili bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

The aim of this study was to examine the effects of an Acceptance and Commitment Therapy-based self-compassion psychoeducation program, developed for unemployed mothers of children aged 4-6, on their levels of self-compassion and psychological flexibility. This quasi-experimental study was conducted with 30 volunteer mothers selected through criterion sampling in the Başakşehir district of Istanbul, who were assigned to experimental and control groups with 15 participants each. The experimental group participated in an eight-week Acceptance and Commitment Therapy-based self-compassion psychoeducation program, while no intervention was provided to the control group. The Self-Compassion Scale and Psychological Flexibility Scale were used as data collection instruments; assessments were conducted before the program (pre-test), after the fourth session (mid-test), and at the end of the program (post-test). Data were analyzed using MANOVA and two-factor repeated measures ANOVA. Findings indicated significant increases in selfcompassion and psychological flexibility levels among participants in the experimental group. While all time, group, and interaction effects were significant for self-compassion scores, psychological flexibility scores also showed significant differences in favor of the experimental group. Analysis of the sub-dimensions of psychological flexibility revealed significant improvements in “cognitive defusion,” “self-as-context,” and “values and values-based actions,” while no statistically significant changes were observed in “contact with the present moment” and “acceptance.” Additionally, qualitative data were collected to explore participants’ experiences in depth, and findings were evaluated using content analysis. Overall, the results demonstrate that the Acceptance and Commitment Therapy-based self-compassion psychoeducation program effectively supports mothers’ self-compassion and psychological flexibility skills, suggesting that such structured interventions can serve as a valuable tool in parent support programs.