Avrupa Birliği’nde Ceza Muhakemesi Hukukunun Uyumlaştırılması

Abstract

Avrupa Birliği (AB) müktesebatında (acquis communautaire) ceza ve ceza muhakemesi hukuku sahasında, daha önceki Avrupa Birliği Antlaşmalarından farklı olarak 2009 yılında yürürlüğe giren Lizbon Anlaşması’ndan itibaren önemli gelişmeler meydana gelmiştir. Lizbon Antlaşması ile ceza muhakemesi hukukunda uyumlaştırma faaliyetleri özellikle sanık ve mağdur hakları konusunda gerçekleştirmiştir. Bu alana öncelik verilmesinin nedeni, karşılıklı tanıma ilkesinin hayata geçirilebilmesi için üye devletler arasındaki güvenin güçlendirilmesi ihtiyacıdır. Bu bağlamda, Lizbon Anlaşması m. 82 hükmünde tanınan yetkiye dayanılarak ceza muhakemesinde uyumlaştırma amacıyla bir dizi Direktif kabul edilmiştir. Bu direktifler, tercüman yardımından yararlanma, bilgi edinme, avukat yardımından yararlanma hakkı ve masumiyet karinesine ilişkindir. Mağdur hakları ve çocuk yargılaması konusunda da birer Direktif kabul edilmiştir. Çalışmada direktiflerle getirilen düzenlemeler incelenerek, AB’nin ceza muhakemesi alanındaki işbirliğinden ulusal-üstü bir modele geçiş süreci değerlendirilmektedir.

Significant developments in the European Union acquis communautaire in criminal and criminal procedure law have occurred since the entry into force of the Lisbon Treaty. The harmonisation activities took place, concerning the rights of defendants and victims. The prioritisation of these fields has resulted from the need to enhance mutual trust, which is necessary for enforcing the principle of mutual recognition. In this context, several directives were adopted under the authorisation enshrined in Lisbon Treaty. Directives pertain to the right to interpreter, translation, information, the right to assistance of a lawyer, and the presumption of innocence. Study provides an analysis of the ongoing process of transformation from the cooperation model towards a supranational model by examining the provisions of the directives mentioned earlier.